1251

جلسه ۲۳ [فصل فی المطهّرات]

بسم الله الرحمن الرحیم

درس خارج فقه استاد مختاری

[فصل فی المطهّرات]

[و هی أُمور]

(أحدها: الماء): «و هو عمدتها؛ لأنّ سائر المطهّرات مخصوصه بأشیاء خاصّه بخلافه، فإنّه مطهّر لکلّ متنجّس حتّى الماء المضاف بالاستهلاک بل یطهّر بعض الأعیان النجسه کمیّت الإنسان، فإنّه یطهر بتمام غسله. و یشترط فی التطهیر به أُمور: بعضها شرط فی کلّ من القلیل و الکثیر، و بعضها مختصّ بالتطهیر بالقلیل».

سه فرع در این مسئله است:

فرع اول: آب مُطهِّر است برای کل متنجس، آب به جمیع اقسامش طاهر است فی نفسه و مطهر است برای غیر خودش از حدث و خبث.

دلیل این مطلب کتاب و سنت است و بحثی در اصل مطهِّریت آب فی الجمله بین فقهاء نیست، اما در اطلاق و عموم آن بین فقهاء بحث است، یعنی آیا مطهِّریت ماء برای کل نجس است بدون استثناء یا اینگونه نیست و استثناء دارد؟ آیا مطهریت ماء عمومیت دارد و مطلق است یا اینگونه نیست؟ در اینجا دو وجه است و قول حق آن قول اول است که مطهریت آب عمومیت دارد، مگر آنهایی که غیر قابل طهارت باشند یا قابلیت طهارت در آنها مشکوک است که در جایش از آن بحث خواهیم کرد. اما غیر از این مستثنیات بطور کلی مطهریت ماء عام است و اطلاق دارد.

دلیل این مطلب که مطهریت آب عمومیت دارد کتاب، سنت و اجماع است.

 

دلیل اول کتاب: سوره مبارکه فرقان آیه ۴۸: (وَ أَنْزَلْنا مِنَ‏ السَّماءِ ماءً طَهُورا)، طهور در اینجا به معنای ما یَتَطهَّر به است، یعنی چیزی که با او طهارت حاصل می شود، یعنی مطهریت ماء برای غیر می باشد، این مطهریت برای غیر به این معنا است که هم خودش طاهر است و هم طاهریتش ذاتی می باشد، چون فاقد شیء معطی شیء نمی تواند باشد، پس چیزی که مطهر است اول باید طاهر باشد تا بتواند موجب طهارت غیر شود. کلمه طهور در این آیه شریفه مطلق ذکر شده و دیگر متعلَّق آن ذکر نشده؛ لذا از آن عمومیه مطهریه ماء استفاده می شود، چنانچه اگر گفته شود شیئی نجس است، این نجاست اطلاق و عمومیت دارد. پس مطهریت نیز همینگونه است.

دلیل دوم: روایات است.

روایت اول در وسائل الشیعه جلد ۱ کتاب الطهاره من ابواب ماء المطلق باب ۱ روایت ۶: «مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ الْکُلَیْنِیُّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّکُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ الْمَاءُ یُطَهِّرُ وَ لَا یُطَهَّرُ».

در این روایت متعلق کلمه یطهر ذکر نشده است لذا از آن عمومیت فهمیده می شود چنانچه وقتی گفته می شود البول ینجس این دال بر عموم است پس همانگونه که از بول این را می فهمیم از، الماء یطهر نیز همین فهمیده می شود پس عمومیت آن از این روایت شریف فهمیده می شود.

روایت دوم در وسائل الشیعه جلد ۱ کتاب الطهرا من ابواب ماء المطلق باب ۴ روایت ۱: «مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مُوسَى السَّابَاطِیِ‏ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ یَجِدُ فِی إِنَائِهِ فَأْرَهً وَ قَدْ تَوَضَّأَ مِنْ ذَلِکَ الْإِنَاءِ مِرَاراً أَوِ اغْتَسَلَ مِنْهُ أَوْ غَسَلَ ثِیَابَهُ وَ قَدْ کَانَتِ الْفَأْرَهُ مُتَسَلِّخَهً فَقَالَ إِنْ کَانَ رَآهَا فِی الْإِنَاءِ قَبْلَ أَنْ یَغْتَسِلَ أَوْ یَتَوَضَّأَ أَوْ یَغْسِلَ ثِیَابَهُ ثُمَّ فَعَلَ ذَلِکَ بَعْدَ مَا رَآهَا فِی الْإِنَاءِ فَعَلَیْهِ أَنْ یَغْسِلَ ثِیَابَهُ وَ یَغْسِلَ کُلَّ مَا أَصَابَهُ ذَلِکَ الْمَاءُ وَ یُعِیدَ الْوُضُوءَ وَ الصَّلَاهَ وَ إِنْ کَانَ إِنَّمَا رَآهَا بَعْدَ مَا فَرَغَ مِنْ ذَلِکَ وَ فَعَلَهُ فَلَا یَمَسَّ مِنْ ذَلِکَ‏ الْمَاءِ شَیْئاً وَ لَیْسَ عَلَیْهِ شَیْ‏ءٌ لِأَنَّهُ لَا یَعْلَمُ مَتَى سَقَطَتْ فِیهِ ثُمَّ قَالَ لَعَلَّهُ أَنْ یَکُونَ إِنَّمَا سَقَطَتْ فِیهِ تِلْکَ السَّاعَهَ الَّتِی رَآهَا».

شخص در ظرفش موشی دیده و وضوء گرفته یا غسل کرده و بعد اجزاء آن بهم ریخته، حضرت فرمودند: اگر قبلا دیده که موش داخل آب بوده اما مستهلک شده، و لباسش را با آن آب شسته است و وضوء هم گرفته، باید لباسش و هر چیزی که این آب به آن اصابت کرده را بشوید. این کلمه «کل» در روایت (وَ یَغْسِلَ کُلَّ مَا أَصَابَهُ ذَلِکَ الْمَاءُ)، از الفاظ عموم است و قطعا دال بر عمومیت می کند. ممکن است گفته شود اینجا در خصوص «فأره» است و شما می خواهید آن را به همه جا عمومیت دهید. باید عرض کنیم اینجا القاء خصوصیت می کنیم و عمومیت دارد و کلمه «کل» نشان از این دارد، پس باید عرض کنیم این «کل» نشان عمومیت است و هر آنچه این آب نجس به آن رسیده باید آب کشیده شود.

پس اگر به عرف هم رجوع کنیم عرف هم از اینکه آب مطهریت دارد عموم را می فهمد و می تواند باعث تطهیر غیر شود، البته یک استثنائاتی دارد. ولی ما با آنها کاری نداریم و برای آن دلیل جداگانه داریم.

و صلی الله علی محمد و آل محمد.

 

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *