جلسه 31(طهارت -خون 2)

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه سی و یکم درس خارج فقه استاد مختاری (طهارت)                    27/9/97

(خون 2)

«و أمّا دم ما لا نفس له فطاهر، كبيراً كان أو صغيراً، كالسمك و البقّ و البرغوث، و كذا ما كان من غير الحيوان كالموجود تحت الأحجار عند قتل سيّد الشهداء أرواحنا فداه، و يستثنى من دم الحيوان المتخلّف في الذبيحة بعد خروج المتعارف، سواء كان في العروق أو في اللحم أو في القلب أو الكبد فإنّه طاهر نعم إذا رجع دم المذبح إلى الجوف لردّ النفس أو لكون رأس الذبيحة في علوّ كان نجساً، و يشترط في طهارة المتخلّف أن يكون ممّا يؤكل لحمه على الأحوط، فالمتخلّف من غير المأكول نجس على الأحوط».

بحث ما در مورد خون­های موجوداتی بود که نفس سائله ندارند، چه این خون از حیوانات کبیر باشد یا صغیر، همین طور در غیر حیوانات از جمادات و نباتاتی که از آنها در شرایط خاص خون جاری می­شود، مانند خون­هایی که در شهادت سید الشهداء علیه السلام از زیر سنگها جاری می­شود. مرحوم سید صاحب عروه می­فرماید این خون­هایی که نفس سائله نیستند پاک می­باشند، دلیل این مطلب روایاتی است که دلالت دارد بر عدم نجاست آب و مایعاتی که بواسطه ملاقات با میته ما لا نفس له نجس نمی­شوند.

روایت در کتاب وسائل الشیعه جلد 2 کتاب الطهاره من ابواب النجاسات باب 35 روایات 2 آمده است: «عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ: لَا يُفْسِدُ الْمَاءَ إِلَّا مَا كَانَتْ لَهُ نَفْسٌ سَائِلَةٌ».

روایت می­فرماید اگر نفس سائله نباشد آب فاسد نمی­شود و مانعی ندارد.

 یا در روایت عمار ساباطی در کتاب وسائل الشیعه جلد 2 کتاب الطهاره من ابواب النجاسات باب 35 روایت 1 آمده است: «مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ عَنِ الْمُفِيدِ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مُحَمَّدِ بْن‏ الْحَسَنِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُصَدِّقِ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ عَمَّارٍ السَّابَاطِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سُئِلَ عَنِ الْخُنْفَسَاءِ وَ الذُّبَابِ وَ الْجَرَادِ وَ النَّمْلَةِ وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ يَمُوتُ فِي الْبِئْرِ وَ الزَّيْتِ وَ السَّمْنِ وَ شِبْهِهِ قَالَ كُلُّ مَا لَيْسَ لَهُ دَمٌ فَلَا بَأْس‏.»

روایت راجع به حیواناتی است که در چاه یا روغن یا در غیر آن مردند، حضرت فرمودند آن حیواناتی که خون جهنده ندارند اشکالی ندارد. و در روایات دیگر که در این باب است که دال بر این است که اگر حیوان دارای نفس سائله نباشد اشکالی ندارد.

در مورد غیر حیوان مانند خون تحت احجار هم عرض کردیم که عنوان خون بر آن صادق نیست، چون وقتی گفته می­شود خون مقصود خون حیوان است.

در ادامه مرحوم صاحب عروة می­فرمایند: «و يستثنى من دم الحيوان المتخلّف في الذبيحة بعد خروج المتعارف، سواء كان في العروق أو في اللحم أو في القلب أو الكبد فإنّه طاهر».

بحث در مورد خونی است که از حیوان بعد از ذبح باقی می­ماند که استثنائاتی دارد، مثلا بعد از ذبح گوسفند خون به صورت متعارف از حیوان خارج شد، اما یک مقدار خون در رگها، در گوشت، در قلب یا کبد او می­ماند، مرحوم صاحب عروه می­فرماید این خونهای باقی مانده در بدن پاک می­باشد.

مرجع این مطلب قاعده طهارت است که ما دلیلی بر نجاست این­ها نداریم. البته بعضی از بزرگان خواستند بر طهارت آن استدلال هم بکنند. بعضی از بزرگان ادعای اجماع کردند. البته عرض کردیم که اجماع وقتی ارزش دارد که کاشف از قول معصوم باشد، اما با وجود روایات، اجماع می­شود اجماع مدرکی. دلیل دومی که ذکر کردند این است که آنچه بر حلیت لحم ذبیحه دلالت می­کند همان اقتضاء دارد بر حلیت خونی که از گوشت جدا نمی­شود و همراه آن است. پس چون خود گوشت حلال است، خون داخل آن نیز حلال و پاک است، یعنی به یک معنا خواستند بفرمایند که این خون در گوشت مستهلک است. یا بعضی از بزرگان استدلال کردند بر اینکه سیره قائم است بر طهارت خون باقی مانده بعد ذبح.

«نعم إذا رجع دم المذبح إلى الجوف لردّ النفس أو لكون رأس الذبيحة في علوّ كان نجساً»

در ادامه مرحوم صاحب عروة می فرماید: اگر چنانچه محل ذبح به گونه­ای باشد که خون برگردد داخل بدن، مثلا به واسطه نفس کشیدن حیوان مذبوح، خون جهنده برگردد به داخل بدن یا ذبیحه در بلندی باشد و خون برگردد داخل بدن او، مرحوم صاحب عروه می­فرماید این خونی که برگشت کرده به بدن ذبیحه، نجس است. چون این خون جهنده که نجس است بواسطه اسباب خارجی بر می­گردد داخل بدن حیوان، این خون با خون باقی مانده در بدن حیوان فرق دارد. منتها در این که گفته می­شود وقتی حیوان ذبح شد، آن خون باقی مانده پاک است برای جایی است که حیوان مأکول اللحم باشد، اما در غیر مأکول اللحم نجس می­باشد و اشکال دارد.

و صلی الله علی محمد و آل محمد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2019/02/26-اذر-0فقه-.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2019/02/فقه-31.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *