درس خارج فقه 96-97 جلسه7

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه هفتم درس خارج فقه (طهارت) استاد مختاری

بحث ما در آب مضاف بود و اینکه آیا آب مضاف به محض ملاقات با نجاست نجس می­شود یا خیر؟ مرحوم صاحب عروه می­فرمایند نجس می­شود، و لو اینکه یک دریا هم آب مضاف باشد. اینکه می­فرمایند آب مضاف به محض ملاقات با نجاست نجس می­شود، مثل آب های رودخانه­هایی که جریان دارد و گل آلود است یا مثل دریاچه نمک و … باید ببینیم دلیلشان برای این حرف چیست؟

مرحوم خوئی و بزرگان دیگر نظر مشهور را پذیرفتند، بعضی ها به روایاتی استناد کردند که البته خیلی از روایات ارتباطی با آب مضاف ندارد. مرحوم شیخ انصاری مثل اینکه با قاعده مقتضی و مانع جلو آمدند و شاید روایات در این زمینه را خیلی کافی نمی­دانند.

یک روایت در وسائل الشیعه، ابواب ماء المضاف، باب یک روایت هفتم آمده است که «صحيحه ابي بصير لا يشرب سور الکلب الا ان يکون حوضا کبيرا»

سور کلب نباید خورده شود مگر اینکه آن آب زیاد و کر باشد. لذا در این روایت اصلاً آب مضافی مطرح نشده است. مگر اینکه در اینجا یک القاء خصوصیتی داشته باشیم و بگوییم از باب اولویت است و بگوییم اگر آب قلیل با ملاقات نجس نجس شود، آب گلاب به طریق اولی نجس می­شود. معلوم می­شود این یک معونه و ضمیمه ای دارد و روایت صراحت ندارد، با یک ضمیمه و صغری و کبری به یک نتیجه برسیم. البته اگر القاء خصوصیت را بپذیریم روایات معارضی وجود دارد و بعضی از روایات داریم که می­گویند اگر آب قلیل اگر به نجس اصابت کند نجس نمی­شود.

روایت دیگر این است که در باب پنج از ابواب ماء المضاف، روایت یک آمده است که «عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِذَا وَقَعَتِ‌ الْفَأْرَةُ فِی السَّمْنِ فَمَاتَتْ فِیهِ فَإِنْ کَانَ جَامِداً فَأَلْقِهَا وَ مَا یَلِیهَا وَ کُلْ مَا بَقِیَ وَ إِنْ کَانَ ذَائِباً فَلَا تَأْکُلْهُ وَ اسْتَصْبِحْ بِهِ وَ الزَّیْتُ مِثْلُ ذَلِکَ»

اگر موشی بیافتد در روغن، باید آن موش و اطراف آن را جدا کرد و دور ریخت. اگر مایع باشد باید با آن چراغ را روشن کرد و اشکالی ندارد. روغن زیتون هم فرقی ندارد چون میعان دارد و مایع است. اگر موش بیافتد همه­اش نجس می­شود. در اینجا مشخص است که این حدیث هیچ ارتباطی با آب مضاف ندارد.

آب مضاف را فقط از حدیث آب گوشت می­شود فهمید. چون در آن حدیث دارد که اگر موشی در آب گوشت بیافتد، آب را دور بریزید و گوشت را آب بکشید و بعد بخورید. استدلال مرحوم امام(ره) این است که آب نجس شده است، چون آب مضاف است و گوشت را می­شود خورد و مصرف کرد.

روایت این است که در  وسائل الـشيعـة، أبواب الـماء الـمضاف، الـباب پنج، الـحديث سه آمده است که «روايـة الـسكوني، عن جعفر، عن أبيه (عليهما السلام): أنّ عليّاً (عليه السلام) سئل عن قدر طبخت، و إذاً في الـقدر فأرة. قال: يهرق مرقها، و يغسل اللحم و يؤكل»

این روایت یک مقدار کار را آسان کرد. ولی بقیه روایات را مرحوم امام(ره) استدلال می­کنند که در آنجا ملاک میعان است. خلاصه اینکه مشهور معتقدند که آب مضاف به محض ملاقات با نجاست نجس می­شود، اما از همه مشکل تر این است که می­گویید اگر به اندازۀ آب دریا هم باشد همه را نجس می­کند. اینجا باید چکار کرد؟

در اینجا مرحوم حاج آقا رضا همدانی فرمودند که اینجا انصراف دارد، یعنی درست است که آب مضاف، ولو به اندازۀ دریا هم باشد، به محض ملاقات با نجس نجس می­شود. مگر نهرها و آبهای کثیر. یعنی در اینجا غیر از اینها را می­گوید که به محض ملاقات با نجس، نجس می­شود. اما نهرها، دریا و آبهای کثیر را شامل نمی­شود.

البته در اینجا انصراف هم مشکل دارد و جایش اینجا نیست. انصراف در اینجا یک فرض نادر است، چون انصراف در جایی است که غلبه­ای درکار باشد.

مرحوم حکیم مسأله را خوب حل کرده و فرموده است آب کُر وقتی به کُر برسد، به حسب اعتصام چیزی نجس نمی­شود، بلکه پاک می­کند. لذا آب­های نهر، دریا و دریاچه به خاطر اعتصامش، باید بگوییم نجس نمی­شوند. لذا باید استثناء بخورد، یعنی نهرها، دریا و حوض­های بزرگ را باید استثناء بزنیم و بگوییم که پاک است.

لذا این جملۀ مرحوم سید یزدی را که می­گوید به اندازۀ سر سوزن نجاست اگر به آب دریا هم اصابت کند آب دریا نجس می­شود را، ایشان قبول نکرده است. به نظر ما هم حرف مرحوم حکیم درست و قابل قبول است.

مطلب دیگر اینکه مگر شما نمی­گویید سگ وقتی در دریاچه نمک تبدیل به نمک شد، بوسیلۀ استحاله پاک می­شود. این چطور پاک می­شود در حالی که به محض اینکه سگ در دریاچۀ نمک بیافتد، دریا همه­اش نجس می­شود. لذا شما چطور می­گویید استحاله می­شود. باید بگوییم استحاله هم در اینجا معنایی ندارد و در صورتی استحاله معنا دارد که سگ در آب طاهر بیافتد و استحاله شود. لذا از این جهت مشکل است که بگوییم با سر سوزن نجاست همۀ دریا نجس می­شود.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/06/30مهر-خارج-فقه.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/06/7.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *