درس خارج فقه 96-97 جلسه6

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه ششم درس خارج فقه(طهارت) استاد مختاری

بحث ما راجع به آب مضاف بود و اینکه آیا آب مضاف مطهر لغیره است یا خیر؟

مرحوم شیخ صدوق (ره) فرمودند آب مضاف می­تواند رافع حدث باشد و مرحوم شیخ مفید و سید مرتضی گفتند آب مضاف رافع خبث هم می­باشد. در جلسه قبل بیان کردیم که باید بیشتر فکر کرد و یک سری سؤالاتی در ذهن انسان بوجود می­آید که باید پاسخ داد.

اول باید در مورد «ماءالورد» (آب گلاب) صحبت کنیم که مرحوم شیخ صدوق آن را بیان کرد. اولاً اینکه مرحوم شیخ صدوق فرمودند چرا شما آب های دیگر را می­خواهید جایگزین گلاب کنید و لذا بعضی ها خواستند استفاده کنند که مگر نمی­گویید آب گلاب مضاف است، لذا جایش آب دیگری را بگذارید. آیا می­توانیم با آنها وضوء بگیریم یا خیر؟

در اینجا چند توجیه آمده است و آمدند کلام مرحوم شیخ صدوق را توجیه کردند. یکی بواسطۀ حدیثی که بیان شد که « فَأَمَّا مَا رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ الرَّجُلُ يَغْتَسِلُ بِمَاءِ الْوَرْدِ وَ يَتَوَضَّأُ بِهِ لِلصَّلَاةِ قَالَ لَا بَأْسَ بِذَلِكَ.»

توجیه اول مربوط به شیخ طوسی بود که فرمودند وضوء در اینجا به معنای مصطلح نیست، بلکه وضوء به معنای تنظیف است و منظور معنای لغوی است، یعنی مثلاً قبل از نماز با گلاب خودشان را خوشبو می­کنند. لذا گفتیم که این حرف شیخ طوسی درست و قابل قبول نیست، چون قرینه و لفظ صلاة در حدیث آمده و عرف از آن وضوء اصطلاحی می­فهمد. خلاصه اینکه حرف مرحوم شیخ طوسی قابل قبول نیست.

توجیه دومی که مرحوم صاحب جواهر کرد این است که فرمود: «ماء الورد» به کسر واو است و می­گوید منظور آن آبی است که معمولاً چهارپایان از آن می­خورند و در آن بول و … می­ریزند و بو و مزه آن هم تغییر می­کند. از از امام(ع) سؤال کردند آبی که در اینجا و در برکه ای جمع شده و چهار پایان از آن می­خورند و در آن بول می­کنند چه صورتی دارد؟ حضرت در جواب می­فرماید اشکالی ندارد. البته این توجیه مرحوم صاحب جواهر هم قابل قبول نیست. برای اینکه شما به چه دلیل می­گویید کسر واو؟ می­شود گفت به همان دلیل فتح واو هم هست و شما نمی­توانید تعیین کنید. مضافاً بر اینکه بزرگان همه آن را فتح خواندند و گفتند مقصود آب گلاب است.

توجیه سوم این است که بگوییم مقصود از آب گلاب چیست؟

یک احتمال این است که بگوییم این آب گرفته شده از گل باشد. احتمال دوم این است که بگوییم آبی است که کنار گُل است و یا اینکه گُل از دل آب روییده باشد. احتمال سوم این است که بگوییم گُل را می­ریزند در ظرف آب فراوان و می­جوشانند و بد تبخیر می­شود و قطرات آن جمع می­شود و می­شود گلاب.

در جواب اینها باید بگوییم احتمال اول در زمان ائمه اصلاً وجود نداشته است. احتمال دوم و سوم به نظر می­رسد که آب مطلق باشند و اشکالی هم ندارند، عرف هم می­گوید که آب بر آن صدق می­کند. پس معلوم شدکه ماء الوردی که مرحوم صدوق می­گوید، شاید همۀ مضافها را نمی­گوید. ثانیاً ماء الورد قسم دوم و سوم را شامل می­شود و قسم اول را شامل نمی­شود.

ممکن است بگویید چه اشکالی دارد که قسم اول را شامل شود؟ اگر شامل قسم اول شود تعارض پیدا می­کند با آن آیۀ 43 سوره نساء که در جلسه قبل بیان کردیم، که می­فرماید اگر آب در اختیار نداشتید تیمم کنید. ولی روایت اطلاق دارد و می­فرماید با ماء الورد می­توانید وضوء بگیرید. لذا استحضار دارید که اطلاقات و عمومات روایات اگر در برابر نص صریح آیات باشند و تعارض کنند، باید از روایات دست برداریم و به آیه عمل کنیم. لذا در اینجا آیه می­فرماید اگرآب ندارید تیمم کنید و قسم دوم و سوم که آب بر آن اطلاق می­شود و مشکلی هم ندارد. ولی قسم اول که آب بر آن اطلاق نمی­شود باید تیمم کرد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/06/25مهر-خارج-فقه.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”50×50″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/06/6.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *