درس خارج فقه 96-97 جلسه 38

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه سی و هشتم درس خارج فقه (طهارت)

مسأله 2: «الكرّ بحسب الوزن ألف و مائتا رطل بالعراقيّ، و بالمساحة ثلاثة و أربعون شبراً إلّا ثُمن شبر فبالمنّ الشاهيّ و هو ألف و مائتان و ثمانون مثقالًا يصير أربعة و ستّين منّاً إلّا عشرين مثقالًا»

در آب کُر باید از دو جهت بحث شود، هم از جهت وزن و هم از جهت مساحت. مرحوم صاحب عروه می­فرمایند که 1200 رطل عراقی می­باشد و مشهور هم همین را گفتند. البته بین علماء اختلاف نظر وجود دارد و مرحوم سید مرتضی و صدوقان و … مخالفت کردند و گفتند مقصود 1200 رطل مدنی می­باشد.

ما چند نوع رطل داریم:

1-رطل عراقی. 2- رطل مدنی. 3- رطل مکی.

رطل عراقی وزنش از همه کمتر است و بعد رطل مدنی را گفتند یک و نیم برابر رطل عراقی است و بعد رطل مکی را گفتند دو برابر رطل عراقی است. مشهور معتقد به رطل عراقی هستند و کُر را به یک معنا 1200 رطل عراقی می­دانند.

دلیل مشهور:

دلیل مشهور مرسلۀ ابن ابی عمیر است که در وسائل الشیعه، باب11، از ابواب ماء المطلق، حدیث1 آمده که «مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْكُرُّ مِنَ الْمَاءِ الَّذِي لَا يُنَجِّسُهُ شَيْ‌ءٌ أَلْفٌ وَ مِائَتَا رِطْلٍ»

این مرسله به طور مطلق می­گوید 1200 رطل و دیگر نمی­گوید رطل عراقی یا مدنی و یا مکی باشد.

چند اشکال در اینجا وارد شده است که نمی­تواند مقصود رطل عراقی باشد.

اشکال اول این است که این روایت مجمل است. برای اینکه ما نمی­دانیم نزد عرف و فقهاء رطل به چه معنا است.

اشکال دوم این است که این روایت مرسله است. گرچه مشهور این است که مراسیل ابن ابی عمیر مثل مسند است. ولی بعضی­ها این را قبول ندارند. چنانچه مرحوم خوئی قبول ندارد که مرسله ابن ابی عمیر مانند مسند است.

اشکال سوم این است که رطل خودش معانی مختلفی دارد و گاهی اوقات بر کیل هم اطلاق می­شود. لذا شما چطور این را اطلاق کردید بر وزن.

اشکال چهارم این است که این روایت معارض دارد با یک صحیحه که در وسائل الشیعه، باب 11، من ابواب ماء المطلق، حدیث 2و 3 آمده که « عن عبد اللّه، يعني ابن المغيرة، يرفعه إلى أبي عبد اللّه (عليه السلام): أنّ الكرّ ستّ مأة رطل»

در این روایت به صورت مطلق گفته شده که کُر 600 رطل است و نگفته عراقی یا مدنی و یا مکی باشد.

روایت دیگر در وسائل الشیعه باب 11، من ابواب ماء المطلق، حدیث 2 و 3 آمده که «  قال (ع) أنّ الكرّ ستّ مأة رطل»

این روایت هم به صورت مطلق گفته 600 رطل.

جواب اشکالات:

جوابی که به اشکال اول داده شده این است که گرچه روایت مجمل است ولی چیزی که در آن زمان شیوع داشته همان رطل عراقی بوده. حتی در خود مدینه هم رطل عراقی بوده. لذا این دلالت می­کند بر اینکه این اجمال از طریق شیوع بین مردم مرتفع می­شود.

جوابی که به اشکال دوم داده شده این است که ابن ابی عمیر مراسیلش «لا یرسل الّا أن ثقه» می­باشد.

از طرفی دیگر گفتند که رطل مجمل است به اعتبار وزن و کیل، جواب این مطلب هم روشن است و جواب این است که چیزی که متعارف است همان صحیح می­باشد و متعارف همان رطل عراقی بوده است.

جواب اشکال چهارم این است که مشهور گفتند که ابن ابی عمیر خودش اهل کوفه بوده و رطلی که سؤال کرده حمل بر رطل عراقی می­شود. روایت صحیحه که محمد بن مسلم بوده اهل طائف بوده و لذا رطل حمل می­شود بر رطل مکی. چون اجماع در مسأله وجود دارد بر اینکه مقصود از رطل، همان رطل عراقی است نه رطل مدنی و مکّی که در هیج جا ذکر نشده است، چون رطل عراقی حداکثر می­باشد و به رطل مدنی و مکی هم نزدیک است. لذا آن را حمل کردند بر رطل عراقی. منتها کسانی که مخالفند مثل شیخ صدوق استنادشان این است که ما اجماع در مسأله داریم به اینکه 1200 رطل و صحبتی از عراقی و … نیست. بعد اینکه امام(ع) خودش اهل مدینه است. پس کلامشان را باید حمل کرد بر آنچه که متعارف است و چون مردمی که هم سؤال می­کردند غالباً اهل مدینه بودند و یا اینکه متکلم اهل مدینه بوده و با آن رطل آشنا است و لذا آمدند بر اساس مدنی ها تکلم کردند.

جواب این استدلال روشن است و اینکه امام(ع) نمی­آید تکلمش بر اساس مردم یک شهر باشد چون فرض این است که بر اساس عرف مخاطب باشد نه عرفی که متعارف نزد متکلم است. لذا امام(ع) بر اساس سؤال سائل جواب می­دهد نه بر اساس چیزی که در ذهن خودش می­باشد.

استناد دیگری که مخالفین مثل شیخ صدوق و … دارند این است که می­گویند وقتی که نجس ملاقات کند با آب کُر به رطل عراقی، این حمل می­شود بر رطل عراقی، چون رطل مدنی یک و نیم برابر بیشتر از رطل عراقی می­شود و اینجا حمل می­شود بر احتیاط.

جواب این است که این احتیاط در موضوعات است و حال آنکه ما احتیاط در احکام می­خواهیم.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/07/9بهمن-فقه.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/07/38.pdf[/QR]

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *