درس خارج فقه 96-97 جلسه 27

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه بیست و هفتم درس خارج فقه (طهارت)

مسألة 1: «الجاري على الأرض من غير مادّة نابعة أو راشحة، إذا لم يكن كرّاً ينجّس بالملاقاة؛ نعم، إذا كان جارياً من الأعلى  إلى الأسفل لا ينجّس أعلاه بملاقاة الأسفل للنجاسة و إن كان قليلًا»

آب جاری که بر زمین جریان دارد، منتها ماده ندارد، جوشش ندارد و رشحات هم نیست، زمانی که کُر نباشد، به محض ملاقات با نجاست نجس می­شود. قبلاً بیان کردیم که آب جاری معتصم است مطلقا؛ چه آب آن کثیر باشد و چه آب آن قلیلی باشد، منتها باید ماده داشته باشد. ماده داشتن، یک وقت ماده اصلی است و یک وقت ماده جعلیه است، یا به عبارت دیگر به آن ماده موضوعیه و ماده حکمیه می­گویند.

ماده موضوعیه، مثل آب چاه و یا آب جاری که وصل به یک منبعی است که می­جوشد. دوم مثل آبی که پشت سدّ جمع می­شود، و یا آب رودخانه ها که حاصل از آب شدن برف ها و یخ­ها می­باشد. بنابراین اگر چنانچه آب جاری باشد و ماده داشته باشد، چه ماده حکمیه داشته باشد و چه اینکه ماده موضوعیه داشته باشد، معلوم است که با ملاقلات نجاست نجس نمی­شود و پاک است، چون انفعال در جایی است که ماده منقطع شود. ما از صحیحه ابن بزیع که قبلاً بیان کردیم، همین مطلب، از آن استفاده شده است.

در اینجا مرحوم سید، یک استثنایی دارند و می­گویند: معلوم است که آب جاری قلیل، که منقطع از ماده است، به محض ملاقات با نجاست منفعل می­شود، این یک استثناء است. ایشان می­گوید مگر اینکه آب قلیل جاری «من الاعلاء الی الاسفل» باشد، مثل اینکه یک آفتابه آب که می­ریزد، به محض ملاقات نجاست، آن مقداری که می­ریزد، نجس می­شود. حتی بار اوّل، اما بقیّه که داخل آفتابه است، نباید اشکال داشته باشد و پاک است. یا اینکه مثلاً کافر نجس باشد و از بالا گلاب بریزند، لذا دستش نجس می­شود، با اینکه قلیل است و اعلی نجس نمی­شود، بلکه اسفل نجس می­شود، چون واقع مطلب این است که این دو تا آب است و عرف آن را دوئیّت می­بیند. البته بعضی­ها معتقدند که ملاک «خروج الماء بالقوة و الدفع» است و فرقی بین عالی و اسفل نیست، یعنی اینکه آب با قوّت دفع شود، چه از بالا به پایین باشد و چه از پایین به بالا باشد.

مسأله بعدی این است که اگر چنانچه آب جاری، ماده داشته باشد، بحثی در آن نیست و پاک است. اگر ماده نداشته باشد، به محض ملاقات با نجاست نجس می­شود. حال اگر شک داشته باشیم که آیا این آبی که در اختیار داریم، و می­دانیم که قلیل است، آیا ماده دارد یا خیر؟ جایی که حالت سابقه داشته باشد، بحثی در آن نیست. مثلاً آبی بوده که قبلاً ماده داشته است و به کُر وصل بوده، الان شک می­کنیم که آیا ماده دارد یا خیر؟ در اینجا استصحاب جاری می­کنیم. یا اینکه منبعی بوده که آب آن کُر بوده و الان شک می­کنیم که آب آن کم شده یا خیر ؟ در اینجا استصحاب جاری می­کنیم، ابقاء ما کان را، و می­گوییم ان شاءالله آب، پاک است. در جایی دیگر یقین داریم که ماده داشته است، الان شک می­کنیم که ماده دارد یا خیر؟ در اینجا استصحاب عدم جاری می­کنیم و می­گوییم ماده ندارد.

در جایی که شک می­کنیم که آب جاری ماده دارد یا خیر، در اینجا بین بزرگان اختلاف است. مرحوم سید می­فرمایند که به محض ملاقات با نجاست، نجس می­شود. ولی بعضی از بزرگان و ظاهراً مرحوم امام (ره) می­فرمایند آب نجس نمی­شود و لذا اقوال در اینجا زیاد است.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/07/9دی-خارج-فقه.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/07/27.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *