درس خارج فقه 96-97 جلسه 16

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه شانزدهم درس خارج فقه(طهارت) استاد مختاری

بحث ما در عروة الوثقی این بود که «بشرط أن یکون التغیّر بملاقاة النجاسة».

قبل از ورود به اصل بحث یک فرعی مطرح است که بعضی­ها معتقدند که تغیّر به یکی از اوصاف سه­گانه باعث نجاست است و بعضی­ها گفتند مگر آب باران،  آب باران با تغیّر نجس نمی­شود و گفتند آب باران یک خصوصیتی دارد که اگر در آن تغیّر هم ایجاد شود نجس نمی­شود. یک روایتی در اینجا وجود دارد که بر اساس این روایت به آن فتوا دادند.

روایت را مرحوم کلینی نقل می­کنند که «محمد بن یعقوب عن علی بن ابراهیم عن ابیه عن ابی عمیر عن هشام بن الحکم عن ابی عبدالله علیه السلام فی میزابین سالا احدهما بول والاخر ماءالمطر فاختلطا فاصاب ثوب رجل، لم یضرّه ذلک»  (وسائل الشیعه، ج۱، ابواب الماء المطلق، باب۶، ح۴٫)

صاحب تفسیر از پدرش نقل می­کند که دو ناودان که هر دو سیلان می کنند، و آنها باهم مخلوط شده اند. به زمین که می ریزد از آنجا بول می آید، از این طرف هم آب می آید،  و در زمین  با همدیگر مخلوط می­شوند، به او ضرر نمی رساند.

بعضی ها خواستند به این روایت تکیه کنند مبنی بر اینکه آب باران با بول مخلوط شده و حتماً تغیّر در آن ایجاد شده و نجاست در اینجا خبری نیست. ولی به نظر می­رسد قرینۀ خارجی در اینجا وجود دارد؛ نه اینکه به خاطر تغیّر در آب باران و یا عدم تغییر در آب باران باشد، بلکه به خاطر قلّت و کمی بول در برابر باران است. لذا از این روایت نمی­شود استفاده کرد و نمی­شود آب باران را استثناء زد.

منتها بحثی که در اینجا مطرح است این است که «شرط أن یکون التغیّر بملاقاة النجاسة»، اما اگر مجاورت باشد چطور می­شود؟ مثلاً یک آب حوضی و یا استخری که در کنارش مرداری افتاده است و متعفن هم شده است و آب هم از آن تأثیر پیدا کرده است. در اینجا صاحب عروة می­فرماید اشکال ندارد و این جزء اوصاف سه­گانه نیست و این مسأله اجماعی است، چون اصل طهارت است. صاحب جواهر در جلد 1 ص 82 دارد که «بل الاصول والعمومات».

یک بحثی که مطرح است این است که مشهور می­فرمایند در تغیّر به این اوصاف سه­گانه یک وقت اوصاف متنجس است، نه اوصاف نجاست، مثلاً لباسی یک مقدار نجس به بول بوده و آن را گذاشتند در حوض و معمولاً هم این لباس رنگ پس می­دهد. در اینجا مرحوم صاحب عروة می­فرماید پاک است و اغلب فقهاء هم این حرف را تأیید می­کنند، غیر از مرحوم شیخ طوسی که می­گویند اوصاف متنجس هم حکمش نجاست است. عبارت مرحوم شیخ طوسی در کتاب مبسوط جلد 1، باب المیاه واحکامه، ص 5 آمده است که «و لا طريق إلى تطهيرها بحال إلا أن يختلط بما زاد على الكر من المياه الطاهرة المطلقة، ثم ينظر فيه فإن سلبه إطلاق اسم الماء لم يجز أيضا استعماله بحال، و إن لم يسلبه إطلاق اسم الماء و غير أحد أوصافه إما لونه أو طعمه أو رائحته فلا يجوز أيضا استعماله بحال، و إن لم يتغير أحد أوصافه و لم يسلبه إطلاق اسم الماء جاز استعماله في جميع ما يجوز استعمال المياه المطلقة فيه، و إن اختلطت المياه المضافة بالماء المطلق قبل حصول النجاسة فيها نظر فإن سلبها إطلاق اسم الماء لم يجز استعمالها في رفع الأحداث و إزالة النجاسات و إن لم يسلبها إطلاق ذلك جاز استعمالها في جميع ذلك»

مرحوم صاحب جواهر عبارت مرحوم شیخ طوسی را ذکر کرده است منتها حق مطلب همان مسلک مشهور است که همان طهارت باشد.

دلیل مرحوم شیخ طوسی که ذکر کردند یکی روایت نبوی است که قبلاً بیان شده است و دلیل دیگر که ممکن است شیخ طوسی هم به آن استناد کرده باشد این است که در صحیحه ابن بزیع داشتیم که « ماء البئر لایفسده شیء الاّ اذا تغیّر فینزح حتی یذهب الریح و یطیب طعمه لانّ له ماده»

می­خواهد بگوید تغیّرش مطلق است اعم از اینکه تغیّر به عین نجاست باشد یا به متنجس باشد، که حامل اوصاف عین نجس است، یا اینکه به متنجسی باشد که خود این متنجس اوصاف ما را تغییر داده است.

اما روایت نبوی که بیان شد قبلا بحثش ذکر شده است که قابل اعتماد نیست و بعضی ها گفتند از اهل سنت نقل شده است. اما مهم روایت دوم است که مرحوم شیخ طوسی استناد کردند، ما می­خواهیم بگوییم این قرینه دارد و اتفاقاً قرینه این روایت قرینۀ خفیه هم نیست. قرینه داریم که مقصود از تغیّر به اوصاف تغیّر عن النجاسه است نه تغیّر عن الاوصاف متنجس، چون در ذیلش آمده که باید نذر(احتمالا نزع نیست؟) کند و چند دلو آب کشیده شود تا این بو و طعم برگردد لذا این تغیّر در طعم و ریح است و این تغیّر در عین نجاست ایجاد می­شود. بنابراین کلام مرحوم شیخ طوسی قابل خدشه است یعنی با این روایت نمی­شود استناد کرد، تا اینکه بگوییم اوصاف متنجس هم اگر باعث تغییر لون در آب شد آنجا نجس است.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/06/13آذرفقه.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/06/16.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *