درس خارج فقه 95-96 جلسه 50

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه پنجاهم درس خارج فقه

مسألة 9: «من المستحبّات الأکیدة: العقیقة للذکر و الاُنثی. و یستحبّ أن یعقّ عن الذکر ذکراً و عن الاُنثی اُنثی، و أن تکون یوم السابع. و إن تأخّرت عنه لعذر أو لغیر عذر لم تسقط، بل لو لم یعقّ عنه حتّی بلغ عقّ عن نفسه، بل لو لم یعقّ عن نفسه حال حیاته یستحبّ أن یعقّ عنه بعد موته. و لابدّ أن تکون من أحد الأنعام الثلاثة: الغنم _ضأناً کان أو معزاً_ و البقر و الإبل. و لا یجزي عنها التصدّق بثمنها. قیل: یستحبّ أن تجتمع فیها شروط الاُضحیّة: من کونها سلیمةً من العیوب، لا یکون سنّها أقلّ من خمس سنین کاملة في الإبل. و أقلّ من سنتین في البقر، و أقلّ من سنة کاملة في المعز، و إقلّ من سبعة شهور في الضأن. و هو لا یخلو من إشکال، کما إنّ تعیین السنین بما ذکر لا یخلو بعضها من إشکال، و الأمر سهل. و یستحبّ أن تخصّ القابلة بالرجل و الورک. و الأفضل أن یخصّها بالربع. و إن جمع بین الربع و الرجل و الورک بأن إعطاها الربع الّذي هما فیه لا یبعد أن یکون عاملاً بالاستحبابین. و لو لم تکن قابلة اُعطي الاُمّ تتصدّق به». ( تحریرالوسیله)

یکی از مستحبات اکیده این است که عقیقه چه برای پسر و چه برای دختر انجام بگیرد و مستحب است برای پسر گوسفند نر و برای دختر گوسفند ماده قربانی کنند و مستحب است روز هفتم عقیقه انجام شود و اگر به خاطر عذری تأخیر شود یا بدون عذری تأخیر شود ساقط نمی­شود و اگر برای بچه عقیقه نکردند و بچه بزرگ شده است زمانی که بالغ شد برای خودش عقیقه انجام دهد و اگر تا زمان زنده بودن برای خودش عقیقه نکرده بود مستحب است وصیت کند بعد از فوتش برای او عقیقه کنند. اگر می­خواهد عقیقه کند از چهار پایان سه گانه باشد چه میش باشد چه بز باشد یا اینکه گاو و یا شتر باشد و اگر به جای گوسفند پول بدهد کفایت نمی­کند مشهور بین علماء این است که عقیقه برای بچه­ای که بدنیا آمده مستحب است و بعضی­ها گفتند واجب است و بعضی­ها هم احتیاط کردند. مرحوم ابن جنید آن طوری که مرحوم علامه نقل کرده گفتند عقیقه لازم است  و مرحوم سید مرتضی در انتصار و مرحوم فاضل در کشف الرموز تصریح کردند که عقیقه واجب است و در بعضی از کتب روایی مثل کافی هم مرحوم کلینی (ره) عنوان باب را گذاشتند باب «وجوب العقیقه» و درکتاب وافی هم همین عنوان را بیان کردند و مرحوم فیض هم قائل به وجوب هستند.

 ادله وجوب عقیقه:

بعضی­ها مثل مرحوم سید مرتضی ادعای اجماع کردند و منشأ این ادعای اجماع هم این است که ببینیم آیا استقراء اقوال علماء بوده یا خیر؟ حقیقت این است که اقوال علماء استقراء نشده است چون اجماعی در بین نیست برای اینکه مخالف وجود دارد و خیلی­ها معتقدند مستحب است بنابراین در این ادعای اجماع جای شبهه است.

دلیل دوّم آیات و روایات است که گفتند اینها ظهور دارد در وجوب عقیقه مثل آیه 77 سورۀ حج «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَاسْجُدُوا وَاعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَافْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ»

    اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، ركوع و سجود كنيد و پروردگارتان را بپرستيد و كار خوب انجام دهيد، باشد كه رستگار شوید. «وافعلوا الخیر»

دلیل بعدی روایات است که می­گوید اوامر فراوانی در روایات داریم که ما را امر کردند به عقیقه.

مرحوم صاحب حدائق به این دلایل خصوصاً به روایات اشکال کرده است و می­گوید عقیقه در ضمن اموری در روایات وارد شده است که از امور مستحبه است و مرحوم صاحب جواهر هم همین نظر را تأیید کردند و گفتند عقیقه مستحب است.

یک روایت این است که« المولود مرتهنٌ بالعقيقه» یعنی مثل اینکه عقیقه را به مولود بستند یعنی غیر قابل انفکاک است.

روایت بعدی موثقه  «عن عمار بن موسى الساباطي، عن أبي عبدالله عليه السلام قال: كل مولود مرتهن بعقيقته». (کافی)

روایت بعدی روایت ابی خدیجه است که آمده «فی روایت ابی خدیجه عن ابی عبدالله (ع) قال کل انسان مرتهن بالفطره وکل مولود مرتهن بالعقیقه». گفتند این روایت شاید به وجوب عقیقه خیلی نزدیکتر است چون کلمۀ بالفطره آمده ولی در واقع می­شود از این هم استحباب فهمید.

یکدسته روایات داریم که اصلاً در آنها کلمۀ وجوب آمده است.

یک روایت این است که «عن أبي بصير عن أبي عبدالله عليه السلام قال: سألته عن العقيقة أواجبة هي؟ قال: نعم واجبة». (کافی جلد 6، صفحه 25)

یک روایت این است که  «عن عمر بن يزيد قال: قلت لابي عبدالله عليه السلام: أني والله ما أدري كان أبي عق عني أم لا؟ قال: فأمرني أبوعبدالله عليه السلام فعققت عن نفسي وأناشيخ:، وقال عمر: سمعت أباعبدالله عليه السلام يقول: كل امرئ مرتهن بعقيقته والعقيقة أوجب من، الاضحية». ( کافی جلد 6، صفحه 25)

کلمۀ اوجبه­ای که در اینجا آمده به معنای تأکید در استحباب است. بنابراین از این روایات برای وجوب عقیقه نمی­شود استفاده کرد چون در مقابل روایات فراوانی داریم که بر استحباب عقیقه دلالت دارد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/11/feghh-95-50.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2017/06/fegh-95-50.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *