1231-1

درس خارج فقه 95-96 جلسه 5

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه پنجم درس خارج فقه

مسألة 2: «لوجعل المهر مالا یملکه المسلم کالخمر و الخنزیر صحّ العقد و بطل المهر فلم تملک شیئاً بالعقد و إنّما تستحّق مهر المثل بالدخول نعم فیما إذا کان الزوج غیر مسلم فیه تفصیل»

اگر کسی مهریه را چیزی قرار دهد که مسلمان مالک آن نمی­شود مثلاً خنزیر یا خمر در اینجا عقد صحیح ، ولی مهریه باطل است. و اگر دخول شده باشد زن مستحق مهرالمثل می­باشد و اگر شوهر مسلمان نباشد  در مسأله  تفصیل قائل شده اند. یک قول (متأخرین) می­گوید چنین عقدی صحیح، ولی مهریه باطل است و کمتر فقهیی داریم از متـأخرین که قائل شده باشد که عقد باطل است ولی قدما نوعاً قائل به بطلان هستند البته بعضی­ها مثل ابن ادریس و مرحوم علامه از مرحوم شیخ مفید در کتاب مقنعه نقل کردند که عقد باطل است. و مرحوم شیخ طوسی هم در نهایه می­گوید عقد باطل است. ابوالصلاح حلبی و مرحوم ابن براج در مهذب، شیخ طوسی در خلاف و مبسوط هم گفتند عقد باطل است . برخی از بزرگان هم در مسأله توقف کرده اند یعنی نه گفتند صحیح است و نه گفتند باطل است مثل مرحوم علامه در مختلف الشیعه و تبصره و قواعد. قولی که مشهورتر است هم بین قدما و هم بین متأخرین قول به صحت است. یعنی عقد صحیح است ولی مهریه باطل. و این قول نسبت داده شده به مرحوم شیخ در کتاب خلاف و مبسوط و ابن جنید و ابن ادریس، ابن حمزه در کتاب وسیله، ابن براج در کتاب جواهر الفقه، ابن زهره در کتاب غنیه گفته اند عقد صحیح ، و مهریه باطل است.

دلیل قائلین به بطلان عقد :

دلیل اوّل: این است که یکی از شرایط عقد رضایت طرفین است و رضایت در صورتی است که مهریه معلوم باشد و وقتی رضایت نباشد عقد باطل می­شود.

دلیل دوّم: این است که گفتند ، عقد نکاح مثل بیع معاوضه است ، وقتی یک از عوضین فاسد باشد عقد باطل می­شود مثلاً اگر مهریه خمر یا خنزیر باشد که فاسد است، عقد باطل می­شود و دلیل آنها همان کلماتی است که در آیه قرآن آمده، مثل « اجورهن » پس معلوم می­شود مهریه هم یکی از عوضین است.

دلیل سوّم: این است که عقد باید در آن مهریه­ای باشد تا تسلط شوهر بر زن (بضع) حاصل شود و روایت داریم که مهریه چیزی است که دو طرف به آن رضایت بدهند امّا  عکسش این می­شود که چیزی که رضایت بر آن واقع نشده، مهریه نیست و در اینجا لازم می­آید نکاح بدون مهریه باشد و نکاح بدون مهریه باطل است.

به هر سه دلیل جواب داده شده است. مرحوم صاحب جواهر در جواب دلیل اوّل می­فرماید در اینجا دو رضایت وجود داردکه یکی رضایت بر همسر بودن است و دیگری رضایت بر مهریه است یعنی یک مورد مطلوب شارع است و دیگری مطلوب شارع نیست و وقتی دخول حاصل شد مهریه با مهرالمثل حل می­شود.

 دلیل دوّم این است که به حسب ظاهر معاوضه است ولی در عالم واقع معاوضه نیست برای اینکه مقصود اصلی همسر شدن، مهریه نیست بلکه اولاد و فرزند است.

جواب دلیل سوّم انشاءالله برای جلسه بعد بیان خواهد شد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *