درس خارج فقه 95-96 جلسه 31

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه سی و یکم درس خارج فقه

بحث ما در فقه در خصوص حقوق زوج و زوجه بود و حق دوّم را بررسی می­کردیم و حق دوّم این بود که زن حق ندارد از منزل بدون اذن شوهر خارج شود و خیلی در این رابطه بحث شده و بعضی­ها گفتند این از مسلّمات است مرحوم شهید ثانی می­فرماید «ومنه عدم الخروج من منزله بغیر اذنه ولو الی بیت اهلها، حتی عیادة مرضاهم و حضور میتهم و تعزیتهم.» ( مسالک جلد 8،  صفحه 308) و بعضی­ها همین بحث را دارند و روایاتی وجود داشت که ذکر کردیم و ظاهراً مخالفی در مسأله وجود ندارد.

روایاتی وجود دارد دال بر اینکه زن بدون اذن شوهر حق ندارد از خانه خارج شود

یک روایت این است که «عن الصادق عن آبائه(ع) عن النبی(ص) فی حدیث المناهی قال: «و نهی ان تخرج المرأة من بیتها بغیر اذن زوجها فان خرجت لعنها کل ملک فی السماء و کل شی ء تمر علیه من الجن و الانس حتی ترجع الی بیتها». ( وسائل الشیعه، حدیث 5، باب 117، از ابواب مقدمات نکاح).

امام صادق(ع) فرمود: پیامبر از بیرون رفتن زن بدون اجازه شوهر منع کرد. و اگر چنین کند تمام فرشتگان آسمان و هر جن و انسی که بر او گذر کند او را نفرین کند تا به خانه برگردد.

روایت بعدی این است که «عن جعفر بن محمد عن آبائه(ع) فی وصیة النبی(ص) لعلی(ع) قال: «یا علی! لیس علی النساء جمعة و لا جماعة … و لا تخرج من بیت زوجها الا باذنه فان خرجت بغیر اذنه لعنها اللّه عز و جل و جبرئیل و میکائیل ». ( وسائل الشیعه، حدیث 6، باب 117، از ابواب مقدمات نکاح).

رسول خدا فرمود: ای علی! بر زنان نماز جمعه و جماعت الزامی نیست … و نباید از خانه شوهر بدون اذن خارج شود اگر چنین کند خدا و جبرئیل و میکائیل او را لعن کنند.

روایت بعدی این است که «عن عبدالعظیم بن عبداللّه الحسنی عن محمد بن علی الرضا عن آبائه عن علی(ع) قال: «دخلت انا و فاطمة علی رسول اللّه فوجدته یبکی بکاء شدیدا فقلت له: فداک ابی یا رسول اللّه ماالذی ابکاک؟ فقال یا علی! لیلة اسری بی الی السماء رایت نساء من امتی فی عذاب شدید فانکرت شأنهن فبیکت لما رایت من شدة عذابهن ثم ذکر حالهن … و اما المعلقة برجلیها فانها کانت تخرج من بیتها بغیر اذن زوجها». ( وسائل الشیعه، حدیث 7، باب 117، از ابواب مقدمات نکاح).

حضرت عبدالعظیم حسنی از امام جواد(ع) و آن حضرت از امیر مؤمنان نقل کرده است که: من و فاطمه بر پیامبر وارد شدیم. پیامبر را در حال گریه شدید یافتم. گفتم: پدرم فدایتان، چه چیزی شما را به گریه وا داشته است فرمود: شبی که به معراج رفتم زنانی از امتم را در عذاب سخت دیدم به حالشان گریستم. سپس شرح حال این زنان را بیان داشت … آنان که به پایشان آویخته شده بودند، زنانی بودند که بدون اذن شوهر از خانه خارج می شدند.

روایت بعدی این است که  «علی بن جعفر فی کتابه عن اخیه قال: «سألته عن المرأة أ لها ان تخرج بغیر اذن زوجها؟ قال: لا. و سألته عن المرأة أ لها ان تصوم بغیر اذن زوجها قال: لا بأس». ( وسائل الشیعه، حدیث 5، باب 79، ار ابواب مقدمات نکاح)

علی بن جعفر گوید: از برادرم پرسیدم (موسی بن جعفر (ع))آیا زن می تواند بدون اجازه شوهر از خانه خارج شود فرمود: خیر. پرسیدم آیا می تواند بدون اذن او روزه بگیرد؟ فرمود: مانعی نیست.

از این روایت می­فهمیم که خارج شدن زن بدون اذن شوهر از خانه حرام است و ظاهر روایات این را می­گوید ولی باید مستثنیات را هم دقت کرد چون بعضی از موارد است که شوهر می­خواهد سوء استفاده کند.

از جمله فرمایشاتی که مرحوم امام (ره) در تحریرالوسیله داشتند بحث مالی است که مرحوم امام (ره) فرمودند حتی اگر از مال شخص خودش هم بخواهد مصرف کند باید از شوهر اجازه بگیرد که البته به نظر ما نمی­شود این حرف را قبول کرد چون اگر قبول کنیم « الناس  مسلطون علی اموالهم» را چکار کنیم.

روایاتی وجود دارد که یک روایت این است که کلینی از محمد بن یحیی از احمد بن محمد از ابن محبوب از عبداللّه بن سنان از امام صادق علیه السلام:

«لیس للمرأة أمر مع زوجها فی عتق و لا صدقة و لا تدبیر و لا هبة و لا نذر فی مالها إلا بإذن زوجها إلا فی زکاة أو برّ والدیها أو صلة قرابتها؛». ( وسائل الشیعه، حدیث1،  باب 17، از ابواب وقوف و صدقات).

زن حق آزاد کردن بنده، صدقه دادن، بنده اش را بعد از مرگ خود آزاد اعلام کردن، هبه دادن و نذر کردن از مال خودش بدون اجازه شوهرش را ندارد؛ فقط دادن زکات واجب یا تصرف برای احسان به پدر و مادر یا صله رحم، برای او بدون اجازه شوهر جایز است.».

روایت دیگر این است که « عن ابن ابی عمیر عن بعضی اصحابنا فی المرأه تهب من مالها شیئا بغیر اذن زوجها قال (ع) لا  (  وسائل الشیعه، حدیث 2،  باب 17 ، از ابواب احکام وقوف و صدقات)

به نظر می­رسد اذن و اجازه زن از شوهر در مال شوهر لازم است امّا اذن و اجازه از شوهر از مال خود زن باید بگوییم یک حکم استحبابی است یا اینکه حکم اخلاقی است.

البته سه حق دیگر زن که بر گردن مرد بود یک نفقه بود که  واجب است و بزرگان همه آن را ذکر کردند و دلیل آن هم  کتاب و سنّت است و مرحوم شهید ثانی در مسالک آیه 6و 7 سورۀ طلاق أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنتُم مِّن وُجْدِكُمْ وَلَا تُضَارُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ  وَإِن كُنَّ أُولَاتِ حَمْلٍ فَأَنفِقُوا عَلَيْهِنَّ حَتَّىيَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ  فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ  وَأْتَمِرُوا بَيْنَكُم بِمَعْرُوفٍ  وَإِن تَعَاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرَى ﴿٦﴾ لِيُنفِقْ ذُو سَعَةٍ مِّن سَعَتِهِ  وَمَن قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنفِقْ مِمَّا آتَاهُ اللَّـهُ  لَا يُكَلِّفُ اللَّـهُ نَفْسًا إِلَّا مَا آتَاهَا  سَيَجْعَلُ اللَّـهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا ﴿٧﴾ ( همانجا كه [خود] سكونت داريد، به قدر استطاعت خويش آنان را جاى دهيد و به آنها آسيب [و زيان‌] مرسانيد تا عرصه را بر آنان تنگ كنيد. و اگر باردارند خرجشان را بدهيد تا وضع حمل كنند. و اگر براى شما [بچه‌] شير مى‌دهند مزدشان را به ايشان بدهيد و به شايستگى ميان خود به مشورت پردازيد، و اگر كارتان [در اين مورد] با هم به دشوارى كشيد [زن‌] ديگرى [بچّه را] شير دهد. بر توانگر است كه از دارايى خود هزينه كند، و هر كه روزى او تنگ باشد بايد از آنچه خدا به او داده خرج كند. خدا هيچ كس را جز [به قدر] آنچه به او داده است تكليف نمى‌كند. خدا به زودى پس از دشوارى آسانى فراهم مى‌كند.)

و آیه 233 سورۀ بقره « وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ ۖ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ ۚ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۚ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَّهُ بِوَلَدِهِ ۚ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَٰلِكَ ۗ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا ۗ وَإِنْ أَرَدتُّمْ أَن تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُم مَّا آتَيْتُم بِالْمَعْرُوفِ ۗ وَاتَّقُوا اللَّـهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّـهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ».( و مادران [بايد] فرزندان خود را دو سال تمام شير دهند. [اين حكم‌] براى كسى است كه بخواهد دوران شيرخوارگى را تكميل كند. و خوراك و پوشاك آنان [=مادران‌]، به طور شايسته، بر عهده پدر است. هيچ كس جز به قدر وسعش مكلف نمى‌شود. هيچ مادرى نبايد به سبب فرزندش زيان ببيند، و هيچ پدرى [نيز] نبايد به خاطر فرزندش [ضرر ببيند]. و مانند همين [احكام‌] بر عهده وارث [نيز] هست. پس اگر [پدر و مادر] بخواهند با رضايت و صوابديد يكديگر، كودك را [زودتر] از شير بازگيرند، گناهى بر آن دو نيست. و اگر خواستيد براى فرزندان خود دايه بگيريد، بر شما گناهى نيست، به شرط آنكه چيزى را كه پرداخت آن را به عهده گرفته‌ايد، به طور شايسته بپردازيد. و از خدا پروا كنيد و بدانيد كه خداوند به آنچه انجام مى‌دهيد بيناست.)

را دلیل براین مطلب می­داند.

حق دیگر این بود که زن به شوهر اخم نکند که به نظر ما این هم حکم استحبابی است یا اینکه حق دیگر اینکه اگر زن تخلفی کرد شوهر او را ببخشد و این هم یک حکم استحبابی است.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/11/feghh-95-31.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2017/06/fegh-95-31.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *