درس خارج اصول 95-96 جلسه 24

بسم الله الرحمن الرحیم

نقد دلیل مرحوم عراقی

دلیل اخذ به دو ظهور چیست؟ و چطور از جزاء رفع ید می­شود؟ در واقع جواب نقضی به مرحوم محقق عراقی وارد است.

برای مثال دو مجتهد با هم فتوا بدهند بر حرمت چیزی، و یک مجتهد سومی که مساوی است با آن دو، فتوی دهد بر وجوب آن چیز. بعد در این جا بگوئیم چون دو مجتهد وجود دارد و دو فتوا مقدم است بریک فتوا. به چه دلیل و معیاری ظهور دو شرط مقدم بر ظهور جزاء است.

واشکال به طریق دوم که محقق عراقی فرمود جزاء متفرع بر شرط است، هم در مقام ثبوت و هم در مقام اثبات. به عبارتی ایشان مقام اثبات و مقام ثوت را یکی می­داند، در حالی که مقام اثبات و مقام ثبوت در ما نحن فیه دارای دو ملاک است. در مقام ثبوت شرط علت و جزاء معلول است، و در مقام ثبوت منتهی در مقام اثبات، تقدم وجود بر شرط است. و دلالت ملاک در قوت ظهور است، یعنی امر دایر مدار این است که ظهور اقوی است یا ظهور اضعف است و هر کدام اقوی باشد آن ملاک در مقام اثبات می­شود. این اشکال به محقق عراقی است در مقام ثبوت جزا متفرع بر شرط است اما در مقام اثبات چرا؟ در مقام ثبوت جزا متفرع بر شرط است، اما در مقام اثبات باید ببینیم آیا ظهور جزاء اقوی است یا ظهور شرطین اقوی است. ملاک قوت و ضعف ظهور است نه ملاک تفرع .

مرحوم محقق عراقی دودلیل بر مدعی خودشان «عدم تداخل در اسباب» ذکر می کنند . اول دلیل عرفی است. دوم دلیل عقلی است.

توضیح دلیل عرفی: به عرف می­گوئیم دو شرط داریم و یک جزاء به عبارتی جزاء واحد است و شرط متعدد است. مانند «ان نمت فتوضا» و «ان بولت فتوضا»، عرف در این مثال تداخل نمی­بیند. به عبارتی نوم خودش سبب وضو است و بول خودش سبب وضو است. بنابراین از وحدت متعلق جلوگیری می­کند و هر شرطی جداگانه جزاء می­خواهد.

دلیل دیگر مرحوم عراقی دلیل عقلی است. به این صورت که هر بعثی اقتضا می­کند وجود واحد را. وقتی انبعاث حاصل شد یک وجوب از او صادر می­شود. مانند «ان نمت فتوضا» در اینجا می­گوید اگر خوابیدی باید وضو بگیری، به بعث کاری ندارد. چه باشد چه نباشد. هر بعثی پشت سر او وجود واحد است. به عبارتی هر بعثی وجود علی حده می­خواهد. مانند نوم وضو مستقل و بول هم وضو مستقل می­خواهد. بعد می­فرماید در مثال «ان نمت فتوضا» در این مثال این بعث اقتضاء می­کند وضو را و نسبت به بعث لا اقتضا است.

سوال

آیا اقتضاء با لا اقتضاء باهم تعارض دارند یا خیر؟

جواب

بین اقتضاء و لا اقتضاء تعارضی وجود ندارد.

پس بر هر دو دلیل مرحوم عراقی، چه دلیل عرفی و چه دلیل عقلی خدشه وارد است و نتیجه عدم تداخل در اسباب است.

اشکال دیگری که در ما نحن فیه وجود دارد «بعث البعث» است. یعنی بعثی از طرف مولا صادر شد، بلا فاصله بعث دیگری صادر شده. بعث اول آیا وجود دیگری میطلبد؟ بعث اول می­گوید این فعل را انجام بده بلا فاصله بعث دوم می­آید. آیا بعث دوم وجود دیگری را می­طلبد یا خیر؟

بسیاری از علما وبزرگان ازجمله مرحوم محقق اصفهانی، مرحوم امام و مرحوم نائینی بعث بعد البعث را تاکیدی ذکر کردند نه تاسیسی.

تاکیدی باشد وجود دیگر معنا ندارد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/11/osoul-95-24.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/11/osoul-95-24.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *