درس خارج فقه 93-94 جلسه 39

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه سی و نهم درس خارج فقه

بحث ما راجع به شرایط متعاقدین بود، بیان شد که یکی از شرایط اختیار است و متعاقدین اگر از روی اکراه بخواهند معامله­ای انجام دهند عقدشان باطل است و باید از روی اختیار معامله انجام گیرد.

عاقد باید مختار باشد و این اختیار در برابر اکراه می­باشد نه در برابر جبر. در حقیقت این مسأله­ای که مرحوم شیخ در مکاسب فرمودند یک قاعده فقهی است و ویژگی قاعده فقهی این است که در همه جا کاربرد دارد نه فقط در بیع کاربرد داشته باشد. در برخی عبارات آمده است که قبل از اجماع ادله­ای بر اثبات این مطلب داریم و این نشان می­دهد که اجماع مدرکی است و لذا رفتند سراغ ادله که در جلسه قبل بیان شد. بنابراین در حقیقت مرحوم شیخ انصاری بحث اختیار را مطرح فرمودند یعنی اینکه یکی از شرایط متعاقدین این است که اینها عقد را از روی اختیار انجام دهند نه از روی اکراه.

حال پرسش این است که آیا اگر امکان تفصّی وجود داشته باشد و امکان رهایی از اکراه وجود داشته باشد می­تواند سراغ توریه برود یا خیر؟ مرحوم خوئی فرمودند اگر امکان دارد باید توریه کند و مرحوم امام(ره) فرمودند این­طور نیست. منتها بعضی­ها مثل مرحوم شیخ انصاری بین معاملات و غیر معاملات فرق گذاشتند و تمایل پیدا کردند که در معاملات امکان تفصّی شرط نیست اما در غیر معاملات امکان تفصّی شرط است مثل اکراه بر شرب خمر و … یعنی اگر می­تواند توریه کند و خودش را از شرب خمر نجات دهد توریه کند.

منتها در جواب بیان می­کنیم که چه فرقی بین معاملات و غیر معاملات وجود دارد، به هرحال اکراه، اکراه است، چه اینکه در یک بنگاه ماشین باشد و چه در شرب خمر باشد یعنی به محض اینکه اکراه محقق گردد اختیار از او سلب می شود و عقد باطل می­شود.

مطلب دیگر این است که چیزی که در تفسیر اکراه ذکر شد اکراه همان تهدید به ضرر می­باشد (یعنی مثلاً اگر این معامله را انجام دهید بچه شما را می­بریم) آیا تهدید به تفویت منفعت هم جزء خطر و ضرر می­باشد یا خیر؟ طبیعی است که اکراه بر این هم صادق است چون جلوی منفعت برای او گرفته می­شود.

بنابراین حاصل مطلب این شد که 1- اگر امکان تفصّی وجود داشته باشد آیا آن اکراه صادق است یا نیست؟ بیان شد که چه در معاملات و چه در غیر معاملات فرقی نمی­کند. 2- از مصادیق اکراه بیان شد که تنها وجود ضرر  ملاک نیست بلکه تفویت منفعت هم می­تواند باشد که از مصادیق اکراه می­باشد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/07/figh93-39.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/07/figh-93-39.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *