درس خارج فقه 93-94 جلسه 113

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه صد و سیزدهم درس خارج فقه

بحث ما در خصوص اراضی مفتوح العنوه بود که قابل خرید و فروش نیست. جمع بندی راجع به این بحث این است که در چند مطلب می­شود این را بیان کرد.

مطلب اول: اینکه اراضی مفتوح العنوه گفته شد که برای عموم مسلمین است و هیچ خلافی هم در مسأله نقل نشده است و بعضی­ها هم ادعای اجماع کردند، ولی حقیقت این است که این ادعا به این معنا که خلافی در مسأله نیست و اجماعی در مسأله وجود دارد با وجود روایات نمی­تواند سند و دلیل باشد ، یعنی با وجود این روایات، دیگر اجماع تعبدی نیست و وقتی اجماع تعبدی نباشد می­شود اجماع مدرکی و مدرک مجمعین همین روایات است.

مطلب دوم: این است که روایاتی که در خصوص این مسأله مطرح است بعضی از این روایات در کتاب البیع است و برخی دیگر در جهاد است و بعضی دیگر در احیاء موات است. البته برخی از این روایات ذکر شده است گرچه به همۀ این روایات شاید نشود در اثبات مدعا تمسک کرد ولی بعضی از این روایات سندش صحیح است و از نظر دلالت هم تام هستند.

مطلب سوم: این است که در باب اراضی مفتوح العنوه همه فتوا می­دهند که البته سندشان همان نصوص معتبره است لذا بحث این است که آیا قابل انتقال است یا خیر؟

فقها می­فرمایند قابل انتقال نیست نه بالاصاله و نه بالتبع ، نه فروش امکان پذیر است و نه اعیان مثل خانه و درخت. منتها این مشتری حق تصرف  و اولویت خود را می­تواند نقل و انتقال دهد و بفروشد و البته این حق تصرف و اولویت در وقتی است که تصرف او صحیح باشد، یعنی اگر در عصر امام معصوم است به اذن او باشد و اگر در عصر امام معصوم نباشد به اذن نائب او باشد.

مطلب چهارم: این است که ظاهر کلام مرحوم شیخ طوسی در مبسوط این است که ایشان می­فرمایند؛تصرف در این نوع زمین جایز نیست و اگر کسی تصرف کرد باطل است حتی تصرف در بناء و غیره.

بنابراین توجیه کلام مرحوم شیخ طوسی که در مبسوط فرمود تصرف جایز نیست که هر گونه تصرف در اراضی مفتوح العنوه حتی احداث منزل و غیره جایز نیست،  توجیه دوم اینکه مرحوم شیخ طوسی خیال کرده که این نظیر زمین موات است که با احیاء می­شود مالک شد.

مطلب پنجم: این است که از کلام مرحوم شیخ طوسی استفاده می­شود که نفس رغبه قابل خرید و فروش است که البته این هم مخالف با اجماع است و هم مخالف با نصوص و روایات است.

برای اینکه شیخ طوسی در اثبات این نظرش  به روایت ابی برده استدلال کرده و با توجه به مضمون این روایت می­توان گفت؛ منظور شیخ طوسی بیع آثار آن است نه خود زمین. بنابراین اگر برفرض کلام مرحوم شیخ طوسی در تهذیب قابل توجیه نباشد باید بگوییم این ادعای مرحوم شیخ طوسی قابل پذیرش نیست چون بر خلاف فتوای اصحاب و بر خلاف مضمون روایات است.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/07/figh93-113.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/07/figh-93-113.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *