125

درس خارج فقه 93-94 جلسه 1

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه اول درس خارج فقه

بیان کردیم که مرحوم شیخ انصاری بحث را تقریباًً به 3 قسمت تقسیم کردند و فرمودند: 1- قسمت اول از جهت مواد است. چون اصل بحث این است که چه خصوصیاتی در لفظ بیع معتبر است، مرحوم شیخ فرمودند در قسمت اول زمانی از جهت مواد و گاهی نیز از جهت هیأت بحث می­کنیم، از جهت مواد به این معنا است که مثلاً آیا لفظ بیع حقیقت است یا مجاز؟ و آیا صراحت دارد یا ظهور؟ 2- قسمت دوم از باب هیأت است مثلاً آیا ماضویت شرط است یا خیر؟ یا اگرجملات، فعلیه باشند کافی است؟ 3- بحث بعدی راجع به ترکیب و تألیف عقد بیع است که آیا تقدم و تأخر در آن شرط است یا خیر؟ مثل اینکه اول ایجاب مقدم باشد و بعد قبول، یا در صورت تقدم قبول ایرادی رخ نمی­دهد؟ بحثی که در اینجا وجود دارد این است که گفته شده قسمت اول از جهت مواد است یعنی اینکه مرحوم نائینی فرمودند که کنایات هیچ راهی در الفاظ بیع ندارند. در منیة الطالب ج 1 ص 239 مرحوم نائینی استدلالشان این است که فرمودند فرق است بین خبر و انشاء، انشاء باعث ایجاد معنا است اما خبر حاکی از معنا است و حکایت نقل از معنا می­کند، ما در انشاء دنبال ایجاد معنا هستیم، دنبال ایجاد ملکیت و زوجیت، نه گزارشی از ملکیت و زوجیت. ایشان در باب کنایات می­فرمایند اراده استعمالی به لازم تعلق گرفته و بعد از لازم به ملزوم منتقل می­شود و لذا کنایات در معاملات راهی ندارد. در معاملات الفاظ صریح و روشن می­خواهیم نه الفاظ کنایی، چون باید لفظی را انتخاب کرد که مستقیم به ملزوم برسد نه حاکی این باشد که به ملزوم برساند و به چند واسطه برود دنبال ملزوم. مرحوم امام (ره) در کتاب البیع پاسخ می­دهند و می­فرمایند: الفاظ کنایی در بعضی اوقات شاید سریع­تر از الفاظ غیر کنایی باشد، شما می­فرمایید کنایات ما را به لازم می­رساند در حالی که کنایات مستقیم ما را به ملزوم می­رساند مثل اینکه که شما می­گویید شخصی کثیر الرماد است، مشخص است که آن شخص خیلی مهمان نواز است نه آنکه خاکستر خانه­اش زیاد باشد  لذا مرحوم امام(ره) در جواب مرحوم نائینی می­فرماید اصلاً در کنایات جنبه خبری ملاک نیست بلکه جنبه انشائی ملاک است و کنایات موجب ایجاد معنا هستند بلکه کنایات معنا را روشن­تر بیان می­کند و ما را زودتر به ملزوم می­رساند و در این­صورت اشکالی ندارد که در باب معاملات، الفاظ کنایی باشد.  می­خواهیم بگوییم متفاهم عرفی چیست؟ در بین عرف اینها دنبال ایجاد ملکیت هستند، می­خواهند ببینند آیا ملکیت حاصل می­شود یا خیر؟ و عرف این را می­پذیرد و کنایات در بین عرف فراوان است چه در حوزه سیاست و چه در حوزه اجتماعی و فرهنگی، در باب معاملات هم خیلی­ها مفاهیم کنایی را استخدام می­کنند و لذا عرف می­پذیرد که الفاظ کنایی می­توانند موجب ملکیت باشند. مهم این است که عرف بفهمد که با این الفاظ کنایی معنا به شخص منتقل شده است. در باب معاملات این­طور است ولی در باب نکاح و طلاق شاید نتوانیم این بحث کنایی را مطرح کنیم چون در آنجا دلیل خاص وجود دارد و به خاطر ادله­ای که در قرآن و روایات داریم احتیاط مناسب­تر است.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *