درس خارج فقه 92-93 جلسه 56

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه پنجاه و ششم درس خارج فقه

بحث ما در تنبیه هشتم بود، مرحوم شیخ انصاری سه قول در مسأله ر ا ذکر کردند سپس قول تفصیل را برگزیدند و در قول تفصیل چهار صورت ذکر شد که مرحوم شیخ بعضی از آن صور را ردّ کردند و یک قسم را پذیرفتند و قسمی دیگر را توجیح کردند حالا باید بررسی نمود قول صحیح در مسأله کدام است.

به نظر می­رسد دو یا سه شبهه در کلام مرحوم شیخ انصاری وجود داشته باشد که باید بررسی نمود آیا قابل دفاع است یا خیر؟ مرحوم شیخ انصاری بحثی را مطرح کردند و فرمودند رضایت در تصرف کافی است ولو در باب بیع رضایت در تصرف ملاک نیست بلکه رضایت در معامله ملاک است.

دو نوع رضایت در مسأله وجود دارد: 1- رضایتی که مربوط به تجارت است 2- رضایتی که مربوط به تصرف است که در باب مباحات اذن به تصرف می­دهد اما در باب عقود و ایقاعات نیاز به رضایت در تصرف نیست بلکه نیازمند رضایت در معامله می­باشد.

مسأله دوم این است که بیعی که به صیغه انجام شده است آیا در حکم معاطات است یا خیر؟ مرحوم شیخ انصاری تفصیل قائل شدند بین آنجائی که قبض و اقباض صورت گرفته و بین آنجائی که قبض و اقباض صورت نگرفته است، اما قول صحیح در مسأله این است که اصلاً بیعی که فاقد شرایط صیغه است فاسد است چون شما که قبلاً معاطات را ردّ نمودید حال چطور شده که بیعی که فاقد صیغه است تبدیل می­شود به معاطات.

لذا اگر عقدی انجام گرفته و صیغه عقد خوانده شده باشد بنابراین است که باید شرایط صیغه عقد رعایت شود لیکن الآن شرایط رعایت نشده است از این­رو عقد فاسد است و دیگر تبدیل به معاطات نمی­شود چون برای عقد، انشاء مورد نیاز است، چه این انشاء قولی باشد و چه انشاء فعلی باشد، که هیچ­کدام در اینجا وجود ندارد. ممکن است کسی بگوید همان قولی که وجود دارد ولو صیغه فاقد شرایط باشد همان کافی است در حالی که از اول قصد این نبوده است، بنابراین انشاء فعلی حجیت دارد و بناء عقلاء کافی است بنابراین ما در معاطات به انشاء نیازمندیم و رضایت باطنی کافی نیست.

شبهه دیگری که از مرحوم شیخ انصاری خیلی عجیب به نظر می­رسد این است که در مثال شخص حمامی که یک صندوق آنجا گذاشته و مشتری پول را داخل آن صندوق قرار می­دهد، این امر دیگر ابراز و انشاء نمی­خواهد بلکه همین که پول را داخل صندوق می­اندازد کافی است، البته همین کار هم انشاء فعلی محسوب می­گردد. بنابراین به نظر می­رسد این شبهات در کلام مرحوم شیخ انصاری وارد باشد لیکن  نیاز به تأمل و دقت بیشتری است.

حاصل مطلب این است که در جایی که معامله­ای انجام می­شود و صیغه هم خوانده می­شود ولی آن صیغه جامع شرایط نباشد آیا این عقد فاسد است یا تبدیل به معاطات می­شود؟ حق در مسأله این است که این عقد باطل است زیرا تبدیل به معاطات در این شق معنا ندارد لذا ما در معاطات نیاز به انشاء داریم اعم از انشاء قولی یا انشاء فعلی که در مسأله وجود ندارد پس چنین عقدی باطل است.

 دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/07/fiqh92-56.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/07/figh-92-56.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *