درس خارج فقه 92-93 جلسه 41

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه چهل و یکم درس خارج فقه

بحث ما دربارۀ مثالهای سه­گانه بود که مرحوم شیخ انصاری بیان کردند برای قسمی که وصول و ایصال است بدون اعطاء ،که در جلسه قبل ذکر شد.

 مرحوم خوئی نسبت به آن اشکال کردند و مرحوم امام(ره) هم نسبت به دو مثال از آن اشکال نمودند، مرحوم امام(ره) مثال سبزی فروشی را قبول می­کنند و می­فرمایند این مسأله می­تواند بیع باشد چون حضور بایع در حال معامله لزومی ندارد.. اما در دو مثال دیگر یعنی مسألۀ سقا و دیگری مسأله حمامی می­فرماید اشکال دارد، چون در مثال سقا، مشتری وقتی پول را می­دهد در مقابل آب نمی­دهد بلکه در برابر خدماتی است که سقا ارائه می­دهد یا زحماتی که می­کشد که اگر این­گونه باشد، اباحه به عوض خواهد بود و دیگر بیع بر آن اطلاق نمی شود، در مثال حمامی نیز  اینچنین است یعنی آن وجه در مقابل آب  پرداخت نمی شود بلکه در برابر آن خدمات و زحمات شخص حمامی است ، پس این سه مثال یک مسأله­ای ایجاد کرد که مرحوم خوئی آن را با عنوان اباحه به عوض نامیدند ولی مرحوم امام(ره) می­فرمایند مثال سبزی فروشی را می­شود بیع دانست ولی دو مثال دیگر را نمی­توان بیع اطلاق نمود و همان اباحه به عوض می­باشد.

اما واقع مطلب این است که شاید بتوان این­طور گفت که اگر این موارد به عنوان بیع نباشد پس چیزی که در دنیای امروز رایج است که در خیلی ازموارد و با عدم حضور بایع  و این پول به نحو غیر حضوری به دست بایع می رسد.

گفتند که این بیع غروی است برای اینکه مبیع باید معلوم باشد لذا این مقدار از جهالت قابل اغماض است چون مقدار متعارف ملاک است بنابراین نمی­توان گفت که مبیع نامعلوم و بیع غروی است و این قول بعید به نظر می­رسد.

مطلب دیگر  اینکه مرحوم خوئی بحث وکالت را مطرح نمودند،  این وکالت در جایی است که معین باشد چه مجری این وکالت معین یک شخص باشد و یا چند نفر باشند، چون دلیلی بر صحت وکالت نوعی نداریم و این نوع تأکید که مرحوم خوئی می­فرمایند اگر از نوع وکالت نوعیه باشد قابل قبول نیست پس اینها مسأله­ای است که بحث را روشن کرده است.

اما تنبیه سوم در باب تمییز بین بایع از مشتری است بدین نحو که  در عقود لفظی مشکلی ندارد اما در معاطات که اعطاء از دو طرف باشد ابهام این است  که کدام بایع و کدام مشتری است؟ در اینجا صوری ذکر شده که مرحوم شیخ در مکاسب آن  را ذکر نمودند.

صورت اول: موردی است که یک طرف نقد و یک طرف کالا است مانند دادوستدی که معمول است که پول می­پردازید و جنسی را تحویل می­گیرید.

صورت دوم: موردی است که هر دو طرف پول نقد می­دهند، مثل صرافی­ها که دلار می­دهید و ریال می­گیرید یا بر عکس.

صورت سوم: موردی است که هر دو طرف به عوض پول نقد، متاع را به یکدیگر منتقل می کنند، مثلاً کتاب می­دهید و چند قلم دریافت می کنید یا برعکس، یا گندم را در عوض ذرت دریافت می کنید می­دهید که این نوع معامله خود بر دو صورت می باشد: 1- اینکه شما هر دو متاع و جنس را قیمت می­کنید. 2- اینکه شما هر دو متاع را ویا یکی از آن را قیمت نمی­کنید.

شیخ انصاری می­فرماید صورت اول که یک طرف پول و طرف دیگر جنس باشد مسأله روشن و مبرهن است. اما در صورتی که هر دو، متاع و جنس است منتها قیمت یکی از آنها مشخص و قیمت  طرف دیگر مجهول باشد طرفی را که قیمت کردیم می­شود مشتری و طرفی را که قیمت نکردیم می­شود بایع، اما ابهام در جائی است که هر دو ثمن است مثل صرافی­ها، یا هر دو متاع هستند، در این نوع از معامله چهار احتمال را مرحوم شیخ در کتاب مکاسب ذکر نمودند:

احتمال اول: این است که بگوییم هر کدام از این دو به یک اعتبار بایع و به یک اعتبار مشتری است، بنابراین معلوم است  که در اینجا تمییز بین بایع و مشتری مشکل است لذا باید به قدر متیقن رجوع کرد و الّا باید از اصول عملی بهره گرفت، مرحوم شیخ می­فرماید ما احکام هر دو را بر آن بار خواهیم کرد.

احتمال دوم: این است که کسی که اول تحویل می­دهد با عنوان  مشتری و کسی که دوم تحویل می­دهد با عنوان بایع نامیده می شود.

احتمال سوم: این است که اصلاً هیچ معاوضه و داد و ستدی در اینجا مطرح نیست بلکه باید آن را مصالحه نامید.

احتمال چهارم: این است که اصلاً هیچ کدام از این موارد را شامل نمی شود بلکه یک معامله و معاوضه مستقل است که ظاهراً مرحوم خوئی این احتمال را ترجیح می­دهد. در جلسه بعدی ترجیحات احتمالات مذکور مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

 دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/06/fiqh92-41.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/06/figh-92-41.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *