درس خارج فقه جلسه9

 بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه نهم درس خارج فقه

بحث ما نظر به اجنبیه بود که بیان شد این کار حرام است البته غیر از نگاه به وجه و کفین و بیان کردیم که سه قول در مساله وجود دارد. و دلیل این اقوال را هم بیان کردیم.

قول سوّم قائلین کمی دارد حال باید دید دلیلشان چیست. قائلین به این مساله در باب آیات دلیلی ذکر نکردند و بیشتر روایات ذکر نمودند مبنی بر اینکه نگاه کردن به وجه و کفین در نگاه اوّل اشکال ندارد ولی در نگاه دوّم و سوّم گر چه بدون لذت باشد اشکال دارد. روایت اوّل حدیث 8 باب 104 از آداب مقدمات نکاح آمده است که «و قال الصادق علیه السّلام …… عن الصادق علیه السّلام: «أول نظرة لک و الثانیة علیک و لا لک و الثالثة فیها الهلاک».

یعنی نگاه اوّل جایز است و نگاه دوّم ضرر دارد و نگاه سوّم موجب فتنه می­باشد.

حقیقت این است که این حدیث دلالتی بر مدعای این افراد ندارد شاید مراد این افراد نگاه با لذت باشد. پس این قرینه است که نگاه سوّم و دوّم با لذت می­باشد.

روایت دوّم حدیث 14 باب 104 از ابواب مقدمات نکاح آمده است که «عن أبي الطفيل عن علي بن أبي طالب‏عليه السلام ان رسول الله‏صلي الله عليه وآله قال له يا علي ان لك كنز في الجنة و انت ذوقرنيها و لاتتبع النظرة بالنظرة في الصلوة، فان لك الاولي و ليست لك الاخرة».

پیامبر فرمود یا علی برای تو گنجی است در بهشت و تو ذوالقرنین بهشت هستی، مبادا نگاه متوالی داشته باشی، یا علی نگاه اوّل جایز است ولی نگاه آخری برای تو جایز نیست.

روایت بعدی در سنن بیهقی جلد 7 صفحه 90 آمده که «وقال رسول الله صلى الله عليه وسلم لعلي : يا علي لا تتبع النظرة النظرة فإنما لك الأولى وليست لك الآخرة رواه الترمذي وأبو داود من حديث بريدة. وحسنه الألباني»

پیامبر فرمود یا علی نگاه پشت سرهم نکن که آن نگاه آخری مال تو نیست و به ضرر تو می­باشد.

روایت دیگر حدیث 13 باب 104 از ابواب مقدمات نکاح آمده که «وفی معانی الاخبار قال (قال رسول الله (ص): یا علی اول نظرة لک والثانیة علیک لا لک».

آیا قدمین هم شامل نگاه می­شود یا خیر؟ بعضی ها خواستند ادعای اجماع کنند بر حرمت نظر به قدمین. فخرالحققین در کتاب ایضاح می­گوید که «كل اجنبيه لايريد نكاحها ولاحاجة الي النظر اليها يحرم النظر الي ما عدالوجه والكفين منها باجماع علماء الاسلام».

یعنی غیر از وجه و کفین؛ حتما قدمین به اجماع علماء حرام است.

محقق ثانی در جامع المقاصد می­گوید «أما الأجنبيه الّتي بلغت صارت به مظنّة الشّهوة ولاحاجة الي نظرها فانه يحرم علي البالغ نظر ما عدا وجهها و كفيها اجماعاً».

در اینجا هم ادعای اجماع شده که نگاه به قدمین حرام است.

مرحوم شهید ثانی در کتاب مسالک می­گوید «تحريم نظر الرجل ي المرأة الأجنبية فيما عدا الوجه والكفين اجماعي».

ایشان هم ادعای اجماع کردند که نگاه به قدمین حرام است.

مرحوم سبزواری در کفایه می­گوید «لا اعلم خلافاً في تحريم النظر إلي المرأة الأجنبيه فيما عدالوجه والكفين من غير ضرورة».

می­گوید من خلافی ندیدم که کسی مخالفت کند به نگاه به اجنبیه غیر از وجه و کفین.

شیخ انصاری در کتاب نکاح فرمود «خلاف في أنه لايجوز مطلقاً في غير الوجه والكفين».

پس نمی­شود فتوی بدهیم به حرمت نظر به قدمین آن هم از باب اجماع برای اینکه اقوال دیگری از بزرگان داریم که نظر به قدمین هم جایز است که یکی از اقوال قول مرحوم طبرسی از علماء قرن ششم است که در مجمع­البیان در تفسیر« لایبدین زینتهن» این را حمل کرده بر مستثنیات بر نماز، و در باب نماز قول مشهور دربارۀ قدمین این است که قدمین هم مستثناء هستند و نظر به آن اشکال ندارد.

قول دیگر قول علامه در تذکره است که می­فرماید: «ستر العورة عن العيون بما لايصف البشرة واجب في الصلوة و غيرها، … و عورة المرأة جميع بدنها الاّ الوجه … و امّا الكفّان فكالوجه عند علمائنا اجمع لانّ ابن عباس قال في قوله تعالي «ولايبدين زينتهن الاّ ماظهر منها» قال: الوجه والكفان، واما القدمان، فالظاهر عدم وجوب ستر هما، لانّ القدمين يظهر منهما في العادة، فلم تكن عورة كالكفين» از كلام ايشان نيز برمي‏آيد كه تفاوتي مابين مستثنيات ستر در باب صلوة و غير صلوة وجود ندارد، زيرا براي ستر در نماز به آيه «ولايبدين زينتهنّ» استدلال فرموده است».

علامه در تذکره می­گوید ستر قدمین واجب نیست چون در قدمین عادت بر این بوده که قدمها آشکار بوده و این مانعی ندارد.

مرحوم محقق ثانی در جامع المقاصد می­گوید: «كون بدن المرأة كلّه عورة عليه اجماع العلماء وخالف ابوبكر بن عبدالرحمن في استثناء الوجه و بعض الفقهاء من العامة في استثناء الكفين ولايلتفت اليها وقد فسر قوله تعالي «ولايبدين زينتهن الا ماظهر منها»، والمشهور بين الاصحاب استثناء القدمين ايضاً لبدوهما غالباً ولقول الباقر ـ عليه السلام» بعد فرموده كه ظاهر عبارت قواعد آن است كه باطن قدمين از عورت است، ولي اصح خلاف آن است.

مرحوم محقق اردبیلی در مجمع الفائده می­گوید« امّا عوره المرأه فلا خلاف فی کون کلها عوره یجب سَرها فی الصلاه الاالوجه والكفين والقدمين و في غيرها من الاجنبي … و لافرق بين القدمين واليدين والوجه فيه انّها في محلّ الزينة وانّها مما ظهر فيكون هما ايضاً داخلين في الاستثناء» بنابر اين از كلام وي بر مي‏آيد كه در غير نماز هم ستر وجه و كفين و قدمين لازم نيست».

روشن است که در غیر نماز هم حتی ستر و پوشش وجه و کفین و قدمین لازم نیست.

پس خلاصه در طائفه اوّل اجماع کردند بر حرمت نظر بر قدمین ولی طائفه دوّم می­گویند جواز نظر بر قدمین. پس ادعای اجماع را از کجا می­شود تأیید کرد؟ بلکه می­توان جمع بین آنها کرد و گفت ستر قدمین وجوب ندارد بلکه از باب احتیاط استحباب دارد نه آنکه ادعای اجماع شود.

نتیجه اینکه در بحث اینکه وجه و کفین که استثناء شده آیا قدمین هم استثناء شده یا خیر؟ نه مثل کسانی که ادعای اجماع کردند و گفتند نگاه به قدمین حرمت دارد و نه مثل کسانی که فتوی صادر کردند بر اینکه قدمین جزء مستثنیات است باید بگوییم براساس این ادله بهتر است که بگوییم وجه و کفین استثناء شده امّا قدمین استحباب دارد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/01/9.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/01/9.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *