درس خارج فقه جلسه15

 بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه پانزدهم درس خارج فقه

در باب مستثنیات بودیم و بحث در باب حرمت نظر به اجنبی و اجنبیه بود.

مسألة 24 «لا إشکال فی أن غیر الممیز من الصبی و الصبیة خارج عن أحکام النظر و اللمس بغیر شهوة، لا معها لو فرض ثورانها».

این مسأله می­گوید غیر ممیز اعم از پسر و دختر از احکام نگاه کردن و لمس نمودن بدون شهوت خارج هستند. ولی اگر با شهوت باشد جایز نیست.

دلیلش یکی آیه 31 سورۀ نور می­باشد که یکی از جاه­هایی که استثناء می­کند طفل است که خوب و بد و عورت و غیر عورت را تشخیص نمی­دهد.

دلیل دیگر آیه 30 سورۀ نور است و اطلاقات آیات دیگری که انصراف دارد از غیر ممیز به جاهای دیگر و غیر ممیز را شامل نمی­شود لذا نگاه به غیر ممیز و نگاه غیر ممیز به زن و مرد و بالعکس در صورتی که بدون شهوت باشد مانعی ندارد.

مسألة 25- «یجوز للرجل أن ینظر إلی الصبیة ما لم تبلغ إذا لم یکن فیه تلذذ و شهوة. نعم الأحوط الأولی الإقتصار علی مواضع لم تجر العادة علی سترها بالألبسة المتعارفة مثل الوجه و الکفین و شعر الرأس و الذراعین و القدمین لا مثل الفخذین و الألیین و الظهر و الصدر و الثدیین، و لا ینبغی ترک الإحتیاط فیها، و الأحوط عدم تقبیلها و عدم وضعها فی حجره إذا بلغت ست سنین».

جایز است برای مرد که به دختر بچه مادامی که بالغ نشده، می­تواند نگاه کند در صورتی که با شهوت و لذت نباشد، بلکه احوط این است که اکتفا کند به جاهایی که عادتاً نمی­پوشاند مثل وجه و کفین و … البته ترک احتیاط را نباید فراموش کرد. احوط این است که بچه صبیه غیر بالغه را نمی­شود بوسید و روی زانویش نگذارد درصورتی که به 6 سال برسد.

مسألة 26- «یجوز للمرأة النظر إلی الصبی الممیز ما لم یبلغ، و لا یجب علیها التستر عنه ما لم یبلغ مبلغاً یترتب علی النظر منه أو إلیه ثوران الشهوة علی الأقوی فی الترتب الفعلی و علی الأحوط فی غیره».

جایز است برای زن نگاه به بچه ممیز مادامی که بالغ نشده باشد و واجب نیست بر زن پوشش نزد آن بچه مادامی که به اندازه­ای نرسد که باعث انگیزش شهوت شود بنابر اقوی.

شهوت زمانی بالقوه است و زمانی بالفعل می­باشد. شهوت بالقوه این است که این استعداد در آن وجود دارد و شهوت بالفعل این است که به نحو دائم در آن وجود دارد.

مرحوم خوئی می­فرماید؛ به دو دلیل مرد می­تواند به بدن صبیه ممیزه نگاه کند همانطور که زن هم می­تواند.

دلیل نخست این است که اقتضاءِ حرمت وجود ندارد و از طرفی دیگر مانع برای حرمت وجود دارد. در بحث اینکه اقتضاء حرمت وجود ندارد دو مقدمه ذکر می­کنند. در مقدمه اوّل می­فرمایند؛ اوّلاً حرمت نگاه کردن به جنس مخالف را از ادله لزوم ستر پوشش کشف می­کنیم. و این لزوم ستر و پوشش از آیۀ لایُبدین زینَتَهُنَ بدست می­آید. مقدمه دوّم این است که در این آیه شریفه امر مخصوص بالغین است امّا کودکان وظیفه ستر و پوشش ندارند، بنابراین مرحوم خوئی می­فرمایند دلیلی بر حرمت نظر به بچه­های ممیز در این مسأله استفاده نمی­شود.

روایتی است که دلالت دارد بر جواز نظر، و آن ادله را تخصیص می­زند و می­شود مانع ،هم چنین وقتی تخصیص زد و مانع شد دیگر دلیلی بر حرمت نظر به بچه­های ممیز نخواهیم داشت.

روایت در وسائل الشیعه جلد 20 صفحه 228 آمده است که شیخ کلینی به سند خود از عبدالرحمن بن حجاج نقل میکند: «عده من اصحابنا عن سهل بن زیاد عن محمد اسماعیل عن الفضل بن شاذان عن صفوان بن یحیی عن…   سئلت أبا ابراهیم (علیه السلام) عن الجاریة الّتی لم تدرک متی ینبغی لها أن تغظّی رأسها ممّن لیس بینها و بینه محرم؟ و متی یجب علیها أنتفنّع رأسها للصلاة؟ قال: لا تغطّی رأسها حتی تحرم علیها الصلاة».

از ابا ابراهیم (علیه السلام) پرسیدم: دختری که به سن بلوغ نرسیده، چه زمانی سزاوار است سر خود را در برابر نامحرم بپوشد؟ و پوشش روسری برای نماز، چه زمانی بر او واجب می شود؟ فرمود: (می تواند) سر خود را نپوشاند تا وقتی که نماز بر او حرام می شود.

مقصود حضرت این است که تا به سن عادت که به موجب آن، نماز خواندن حرام می شود نرسد، مکلّف به پوشانیدن سر نیست.

مرحوم خوئی در موالی عروه کتاب نکاح جلد 1 صفحه 88 گفتند « فإنّها دالّة بكلّ وضوح على عدم وجوب الستر عليها ، وجواز إبدائها لشعرها ما لم تحِضْ ، وبثبوت ذلك يثبت جواز النظر إليها بالملازمة العرفية كما عرفت»

این عبارت به وضوح دلالت دارد که پوشش بچه ممیز لازم نیست و می­تواند مویش را آشکار کند مادمی که عادت نشده باشد و لذا مرد هم می­تواند به او نگاه کند. بنابراین نگاه زن به بچه ممیز و نگاه مرد به دختر بچه ممیز غیر بالغ بدون شهوت مانعی ندارد.

مسأله « لا بأس بتقبیل الرجل الصبیه التی لیست له بمحرم».

امام (ع) می­فرماید بوسیدن مرد به یک دختر بچه مانعی ندارد قبل از اینکه به سن 6 سال برسد. چند روایت در مسأله وجود دارد مبنی بر اینکه بوسیدن دختر کمتر از 6 سال مانعی ندارد امّا بالاتر از 6 سال بوسیدن و بغل گرفتن اشکال دارد.

یک روایت این است ؛ در کافی جلد 5 صفحه 533 آمده است که «الکافی بسند صحیح عن علی بن حکم عن عبدالله بن یحیی الکاهلی عن ابی احمد الکاهلی …. سألته عن جاریه لیس بینی و بینها محرم تغشانی، فأحملها و أُقبّلها فقال: إذا أتی علیها ستّ سنین فلاتضعها علی حجرک».

از حضرت پرسیدم: دختر بچه ای که میان من و او محرمیت نیست، به رویم می افتد و من او را حمل کرده می بوسم (حکم این عمل چیست)؟؛ حضرت فرمود: هرگاه دختر به سن شش سالگی رسید، او را در دامن خود قرار مده.. .

مرحوم آقای حکیم می­فرماید وقتی بغل کردن حرام است بوسیدن هم به طریق اولی حرام است ولی امام (ع) چیزی ذکر نفرموده و فقط فرمودند که بغل کردن اشکال دارد.

روایت دیگر حدیث 2 باب 127 از ابواب مقدمات نکاح: «حمید بن زیاد عن الحسن بن محمد عن سماعه عن غیر واحدٍ عن ابان بن عثمان عن عبدالرحمن بن بن یحیی عن زراره عن أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ إِذَا بَلَغَتِ الْجَارِیَةُ الْحُرَّةُ سِتَّ سِنِینَ فَلَا یَنْبَغِی لَكَ أَنْ تُقَبِّلَهَا».

وقتی دختر بچه شش ساله شد، برای شما جایز نیست که اورا ببوسید.

روایت دیگر زکریای مؤمن که در جامع الاحادیث جلد 20 حدیث 1006 آمده است : «محمد بن احمد عن الالعبیدی عن زکریا المؤمن: قال أبوعبدالله (علیه السلام): إذا بلغت الجاریة ستّ سنین، فلا یُقبّلها الغلام. و الغلام لا یقبّل المرأة إذا جاز سبع سنین. و عن عبدالرحمن بن بحر. عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: إذا بلغت الجاریة ستّ سنین. فلا ینبغی لک أن تقبّلها».

زمانی که جاریه به 6 سالگی برسد نمی­توان او را ببوسد و پسر بچه زمانی که به 7 سال رسید نمی­تواند زن را ببوسد.

مرحوم آقای خوئی در این روایت بر دلالت روایت مناقشه می­کنند و می­فرمایند موضوع روایت غلام است و غلام مخصوص پسر بچه نا بالغ است امّا حکم بالغین از آن استفاده نمی­شود، به مرحوم خوئی میتوان اینگونه پاسخ داد که اگر حرمت تقبیل و کسی را در دامن خودش بگذارد اشکال داشته باشد پس به طریق اولویت بر بالغین هم حرام است. از طرفی معلوم نیست که غلام حتماً برای پسر بچه باشد لذا فرمایش مرحوم خوئی شاید قابل قبول نباشد.

روایت دیگر درجامع الاحادیث جلد 20حدیث 1007 آمده است: «عن قیاس بن ابراهیم عن جعفربن محمد عن ابیه (ع) قَالَ عَلِیٌّ (ع) مُبَاشَرَةُ الْمَرْأَةِ ابْنَتَهَا إِذَا بَلَغَتْ سِتَّ سِنِینَ شُعْبَةٌ مِنَ الزِّنَا».

حضرت علی(ع) فرمودند : وقتی زن آلت فرزند پسرش را دستمالی کند در حالیکه او شش ساله شده است نوعی زنا انجام شده است.

احتمال دارد مراد از مباشره تماس با بدن برهنه دختر بچه و یا بازی کردن با عورتش باشد و شاید این احتمال آخر قوی تر به نظر می­رسد. حال آیا در روایت قیاس بن ابراهیم می توان حرمت تقبیل را اثبات نمود و یا در دامن نهادن این بچه را حرمتش را ثابت کرد؟ اینگونه از روایت می توان استنباط نمود که قیاس بن ابراهیم حرمت تماس با بدن برهنه دختر ولو از روی شهوت نباشد را مطرح می کند ولی حرمت تقبیل یا در آغوش گرفتن با لباس مورد بحث و مناقشه قرار نگرفته است لذا هیچ دلالتی ندارد چون موضوع روایت شامل این موارد نیست.

روایت دیگر در تهذیب است که «احمد بن محمد بن عیسی عن حسن بن علی عن علی بن عقبه عن بعض أصحابنا قال: کان أبوالحسن الماضی (علیه السلام) عند محمد بن إبراهیم والی مکّة و هو زوج فاطمة بنت أبی عبدالله (علیه السلام)، و کانت لمحمدبن إبراهیم بنت یلبسها و تجیء إلی الرجل فیأخذها و یضمّه إلیه، فلمّا تناهت إلی أبی الحسن (علیه السلام) أمسکها بیدیه ممدودتین و قال: إذا أتت علی الجاریة ستّ سنین لم یجز أن یقبّلها رجل لیست هی بمحرم له و لا یضمّها إلیه».

علی بن عقبه از یکی از شیعیان نفل میکند: امام کاظم (علیه السلام) نزد محمد بن ابراهیم که والی مکه و همسر فاطمه دختر حضرت ابی عبدالله (علیه السلام)بود به سر می برد، وی دختری داشت که با لباس ، به سوی مرد (میهمان) می آمد، (میهمان نیز) او راگرفته به خود فشار می داد. چون این دختربچه به امام (علیه السلام)رسید، دستان خود راگشوده، او را نگه داشت و فرمود: وقتی دختر به سن شش سالگی رسید، برای مرد نامحرم، روا نیست او را ببوسد و به خود فشار دهد.

از این روایت استفاده می شود، دختربچه هایی که به سن شش سالگی وارد می شوند با دختربچه های کم سن وسال تر، از وضعیت یکسان برخوردار نیستند و بالغ نبودن آنان، با مکلف نبودن بالغ ها ملازمتی ندارد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/01/15.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/01/15.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *