درس خارج فقه جلسه4

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه چهارم خارج فقه استاد مختاری                                        

صحبت راجع به این بود که نگاه مرد به بدن محارمش «غیر از نگاه به عورت محارمش» اگر بدون لذت و ریبه باشد اشکالی ندارد. مثلاً برادر می­تواند بدن خواهر را نگاه کند بدون لذت و ریبه البته غیر از عورت. در جلسه قبل بیان شد که 3 قول در مسأله می­باشد که قول اول قول مشهور بود که قول به جواز بود. قول دوّم این بود که نگاه کند به مواضع زینت مثل گردن و …. قول سوم این بود که فقط کفین را می­تواند نگاه کند مثل اجنبیه.

دلیل قول اوّل که قول مشهور باشد اوّل از آیه و بعد از روایات استفاده کردند که از آیه 31 سورۀ نور «وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِ‌هِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُ‌وجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ‌ مِنْهَا وَلْيَضْرِ‌بْنَ بِخُمُرِ‌هِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ‌ أُولِي الْإِرْ‌بَةِ مِنَ الرِّ‌جَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُ‌وا عَلَى عَوْرَ‌اتِ النِّسَاءِ وَلَا يَضْرِ‌بْنَ بِأَرْ‌جُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّـهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ». و به زنان باایمان بگو: چشمان خود را از آنچه حرام است فرو بندند، و شرمگاه خود را حفظ کنند، و زینت خود را [مانند لباس های زیبا، گوشواره و گردن بند] مگر مقداری که [طبیعتاً مانند انگشتر و حنا و سرمه، بر دست و صورت] پیداست [در برابر کسی] آشکار نکنند، و [برای پوشاندن گردن و سینه] مقنعه های خود را به روی گریبان هایشان بیندازند، و زینت خود را آشکار نکنند مگر برای شوهرانشان، یا پدرانشان، یا پدران شوهرانشان، یا پسرانشان، یا پسران شوهرانشان، یا برادرانشان، یا پسران برادرانشان، یا پسران خواهرانشان، یا زنان [هم کیش خود] شان، یا بردگان زر خریدشان، یا خدمتکارانشان از مردانی که ساده لوح و کم عقل اند و نیاز شهوانی حس نمی کنند، یا کودکانی که [به سنّ تمیز دادن خوب و بد نسبت به امیال جنسی] نرسیده اند. و زنان نباید پاهایشان را [هنگام راه رفتن آن گونه] به زمین بزنند تا آنچه از زینت هایشان پنهان می دارند [به وسیله نامحرمان] شناخته شود. و [شما] ای مؤمنان! همگی به سوی خدا بازگردید تا رستگار شوید.

از این آیه استفاده کردند مبنی بر اینکه مرد می­تواند بدن محارم خودش را بدون لذت نگاه کند.

اولاً: در اینجا از این آیه چطور می­شود استفاده کرد بر قول مشهور که نگاه کردن بر محارم اشکال ندارد. به نظر می­رسد این آیه دلیل بر قول دوّم باشد بعضی­ها گفتند منظور از زینتهن در این آیه مواضع زینت است و لذا از این آیه قول مشهور را نمی­توان قول مشهور را تایید کرد و تایید آن مشکل است.

ثانیاً: روایاتی که استفاده کردند، روایات باب 20 جلد 1 وسائل الشیعه باب جواز تفصیل المرأ است. از این روایات هم می­خواستند بگویند که ما می­فهمیم نگاه کردن مرد به بدن محارم بدون لذت مانعی ندارد.

یک روایت، روایت 3 از همین باب است که می­فرماید «و عن علی بن ابراهیم عن ابیه عن ابن ابی عمیر أن عماد بن عثمان عن الحلبی عن أبى عبدالله (عليه السلام) أنه سئل عن الرجل يموت و ليس عنده من يغسله الا النساء قال: تغسله امرأته أو ذات قرابته ان كانت له و يصب النساء عليه الماء صبا».

از امام در مورد مردی سؤال کردند که از دنیا رفته و کسی نیست که او را غسل بدهد و فقط زنان هستند. امام (ع) فرمودند: زنش او را غسل دهد و اگر محارمش هستند او را غسل دهند و زنان هم کمک کنند و لذا از این روایت استفاده کردند که نگاه کردن به بدن محارم اشکال ندارد.

روایت دیگر، روایت 1 از همین باب است که « بُو عَلِيٍّ الأشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِيعاً عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ الله (عَلَيْهِ الْسَّلام) عَنِ الرَّجُلِ يَخْرُجُ فِي السَّفَرِ وَمَعَهُ امْرَأَتُهُ يُغَسِّلُهَا قَالَ نَعَمْ وَأُمُّهُ وَأُخْتُهُ وَنَحْوُ هَذَا يُلْقَى عَلَى عَوْرَتِهَا خِرْقَةٌ».

کسی برای سفر می­رود بیرون و زنی همراه او است آیا این زن می­تواند او را غسل دهد؟ حضرت می­فرماید: بله مادرش و خواهرش یک پارچه­ای روی عورتش بگذارند و او را غسل دهند.

روایت دیگر، روایت 8 از همین باب است که می­فرماید: مردی در سفر از دنیا رفته و زنانی همراهش هستند منتها جزء محارمش هستند امام می فرماید: ولی یک پوششی روی این بدن بگذارند و آب بر بدنش بریزند و بدنش را مس کنند ولی عورتش را مس نکنند.

روایت دیگر روایت 15 از همین باب است « من نفس الباب ما عن عمار بن موسى ـ وهو نفس عمار السابق الا انه ذکر بشکل اخر ـ عن ابی عبد الله (ع) (انه سئل عن الرجل المسلم یموت فی السفر ولیس معه رجل مسلم ، ومعه رجال نصارى معه عمته وخالته مسلمتان) فی باب الطهارة نحن نقول ان الحق هو طهارة الیهود والنصارى، منتهاه بالنسبة للمسلمین الذین یکونون فی بلاد الاسلام نحن نقول لهم بان یحتاطوا».

از امام سوال کرد دربارۀ مرد مسلمانی که در سفر فوت کرده و مرد مسلمان هم با او نیست ولی با مسیحیها هم سفر است منتها عمه و خاله­اش مسلمان هستند لذا در غسلش چه باید بکنند؟ عمه و خاله­اش در لباسش باید او را غسل دهند ولی مسیحی ها او را غسل ندهند یا برعکس زنی که در سفر فوت کرده و زن مسلمانی همراهش نیست و زنان مسیحی هستند ولی دایی و عمویش همراه او هستند امام می­فرماید: دایی و عمو او را غسل دهند امّا مسیحی ها نزدیک نروند.

از این روایات می­فهمیم که نظر به بدن محارم اگر با لذت و ریبه نباشد مشکلی نیست.

روایت دیگر روایت 4 از همین باب است که می­فرماید «حُمَيْدُ بْنُ زِيَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْكِنْدِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَبْدِ الله قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ الله (عَلَيْهِ الْسَّلام) عَنِ الرَّجُلِ يَمُوتُ وَلَيْسَ عِنْدَهُ مَنْ يُغَسِّلُهُ إِلاَّ النِّسَاءُ هَلْ تُغَسِّلُهُ النِّسَاءُ فَقَالَ تُغَسِّلُهُ امْرَأَتُهُ أَوْ ذَاتُ مَحْرَمِهِ وَتَصُبُّ عَلَيْهِ النِّسَاءُ الْمَاءَ صَبّاً مِنْ فَوْقِ الثِّيَابِ».

مردی که فوت کرده و همراه او همه زنان هستند آیا زنان می­توانند او را غسل دهند؟ امام می فرماید: زنش یا کسی که محرم اوست می­تواند او را غسل دهد و زنان می­توانند آب بریزند ولی از روی لباس باشد.

نتیجه این شد که مشهور از مجموع این روایات استفاده می برند بر ­اینکه در غسل میت اگر چنانچه میت زن باشد و همراه او زنانی نباشد و فقط مردان محرم باشند می­توانند او را غسل دهند و به بدن او نگاه کنند بدون لذت و ریبه یا برعکس اگر میت مرد باشد هم عمه و خاله­اش می­تواند با این شرایط او را غسل دهند و به بدن او نگاه کنند.

به نظر ما این روایت یک تعارض باهم دارند و بعضی جاها می­گویند از روی لباس و ممکن است در اینجا بگویند حمل مطلق بر مقید است یا حمل بر استحباب است. از اینها هم بگذریم این روایت مربوط به حیّ نیست بلکه مربوط به جایی است که اضطرار است و از طرفی ما داریم دربارۀ زندگان صحبت می­کنیم و ممکن است که اینها فرق داشته باشد چون احکام مربوط به مردگان است و باید حتماً میت را غسل کرد و ضرورت ایجاب می­کند و لذا استدلال مشهور نگاه کردن به محارم غیر از عورت بدون لذت مانعی ندارد این روایت نمی­تواند قول مشهور را ثابت کند.

دانلود صوت از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/01/4.mp3[/QR]

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *