درس خارج اصول 95-96 جلسه 63

بسم الله الرحمن الرحیم

آیا عمومات کتاب «قرآن» به واسطه خبر واحدی که از طریق دلیل خاص حجت است تخصیص می خورد یا خیر؟ اقوال در مسأله وجود دارد:

قول اول: تخصیص جائز است.

قول دوم: تخصیص جائز نیست.

قول سوم: قائل به توقف شده اند.

مرحوم آخوند و اکثر علماء متاخر قائل به جواز تخصیص شده‌اند.

ادّله قائلین به جواز

دلیل اول: سیره فقها است، مثل «احلّ الله البیع وحرّم الربا»، فقها عمومات قرآن را به واسطه خبر واحد تخصیص می زدند.

دلیل دوم: اگر تخصیص عمومات قرآن به واسطه خبر واحد جائز نباشد، لازمه اش این است که خبر واحد لغو ‌شود. چون خبر واحدی نداریم که عمومات قرآن برخلاف آن نباشد. مثل «احلّ مافی الارض جمعیا»، در صورتی که خون نجس است، خنزیرحرام است. پس به روایات و آیات در باب طهارت و نجاست نباید اعتنا کرد. چون مقابل این ها، عموم قرآن داریم، اگر تخصیص عمومات قرآن به خبر واحد جایز نباشد، حجّیت خبر واحد لغو می شود.

اما ادله‌ مانعین که می گویند تخصیص جایز نیست. مرحوم آخوند هم این را ذکر کرده است.

دلیل اول

کتاب قطعی الصدور است. ولی خبر واحد ظنی الصدور است، تخصیص قطعی الصدور به واسطه ظنی الصدور جائز نیست.

جواب

خبرواحد اگر چه از جهت سند ظنی الصدور است، ولی حجّیت خبر واحد قطعی است. از جهت دیگر بین کتاب و خبر واحد از جهت سند، تقابلی وجود ندارد تا محذوریت به وجود بیاید، بلکه تقابل بین کتاب و خبر واحد از جهت دلالت است، چون کتاب مانند خبر، ظنی الدلاله است.

بنابراین عمومات کتاب را به واسطه ی خبر واحد معتبر، تخصیص می زنیم.

دلیل دوم

حجّیت خبر واحد به واسطه اجماع ثابت است. اجماعی که از ادله لبّی است و باید به قدر متیقّن آن عمل شود و قدر متیقن در حجّیت خبر واحد جائی است که قرینه بر خلاف نباشد، در صورتی که در مانحن فیه عمومات قرآن قرینه می باشند برخلاف خبر واحد خاص، و از این جهت خبر واحد خاص قابلیت  تخصیص عمومات قرآن  را ندارد.

 جواب

حجیّت خبر واحد فقط از طریق اجماع ثابت نمی شود، بلکه آیات و روایات بر حجّیت خبر واحد دلالت دارند. این ادله چون ادله لفظی است، مطلق است.

نتیجه: خبر واحد خاص حجت است. عمومات کتاب بر خلاف آن باشد یا نباشد.

از ادله حجّیت خبر واحد سیره اصحاب است که بر حجّیت خبر واحد در برابر کتاب عمل می‌کردند.

بنابر این اشکالی وجود ندارد که عمومات قرآن به واسطه خبر واحد معتبر تخصیص زده شود.

دلیل سوم

روایاتی وجود دارد که دلالت می­کند بر این که به خبر مخالف قرآن اعتنا نمی شود، تعدادی از این روایات موجود است. مانند وسائل الشیعه جلد ۱۸ کتاب القضاء باب 9 من ابواب صفات القاضی حدیث 1، حدیث ۲۹، حدیث ۷۶، حدیث ۸۴ و حدیث ۸۶.

بعضی از اخبار می فرمایند خبر مخالف قرآن باطل است. یا خبر مخالف قرآن را به دیوار بزنید. بعضی روایات آمده خبر مخالف قرآن را بیندازید. یا بعضی از روایات آمده خبر مخالف قرآن قطعا از طرف امام معصوم بیان نشده است. بنابراین خبر واحدی که در مقابل عمومات کتاب باشند اعتبار ندارند.

 جواب

مقصود مخالفت خبر با قرآن به نحوتباین کلی است، یعنی اگر خبر به نحو تباین کلی مخالف قرآن باشد، نباید به آن اعتنا کرد. اما مخالفت خاص در برابر عام را شامل نمی شود یا مخالفت مقیّد در برابر مطلق و امثال این موارد را شامل نمی‌شود. بسیاری از این مواردی که به آن  مخالفت اطلاق می­شود، مخالف ابتدائی است. یک اختلاف ابتدائی و اولیه که از بین می رود، یعنی در واقع مخالفتی نیست که مستقر باشد. فلذا از پیامبر و امامان معصوم اخبار فراوانی صادر شده که مخالف عمومات می باشند یا مخالف اطلاقات کتاب می باشند. و مانعی وجود ندارد.

دلیل چهارم: ملازمه وجود دارد بین تخصیص و نسخ، نسخ نوعی تخصیص است. منتهی فرقی که وجود دارد این است که تخصیص به اعتبار افراد است. نسخ به اعتبار زمان استريال یعنی تخصیص ناظر بر افراد است. نسخ ناظر بر اوقات است.

و نسخ عمومات قرآن به واسطه خبر معتبر باید جائز باشد، در صورتی که کسی قائل نشده است. در باب تخصیص باید کسی ملتزم باشد تا خبر واحد عام قرآنی را تخصیص بزند، چون ملازمه وجود دارد.

جواب

ملازمه را قبول نداریم. چون اجماع داریم بر عدم جواز نسخ کتاب بواسطه خبر واحد از علما امامیه وعامه. اگر جائز بود منتشرمی‌شد، اتفاقاً مسئله، مسئله مهمی بود، اگر نسخ کتاب به خبر واحد جائز بود منتشر می‌شد، برخلاف تخصیص، در باب تخصیص کتاب به خبر واحد اجماع وجود دارد.

بنابر این چون نسخ اشتهار ندارد، جواز نسخ قرآن در بین علما کشف می‌شود از عدم وجود نسخ.

اگر خبر واحدی دال بر نسخ باشد، باید کنار بندازیم و حمل کنیم بر کذب و نباید به آن اعتنا کرد. چون درخصوص نسخ قرآن به واسطه خبر واحد، اجماع بر عدم جواز وجود دارد. اما در مورد تخصیص عمومات قرآن به واسطه خبر معتبر اجماعی وجود ندارد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/11/osoul-95-63.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2018/11/osoul-95-63.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *