درس خارج اصول 94-95 جلسه 39

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه سی و نهم درس خارج اصول

نهی در عبادات و معاملات

قبل از ورود به اصل بحث چند امر بیان خواهد شد.

امر اول : عنوان بحث

مرحوم آخوند در کفایه الاصول می فرماید: «النهی عن الشیء هل یقتضی فساده ام لا» آیا نهی از شیء مقتضی فساد آن شیء است یا خیر؟

مرحوم محقق نائینی در اجود التقریرات می فرماید: «ان النهی هل یدل علی الفساد ام لا» آیا نهی از شیء دال بر فساد هست یا خیر؟

مرحوم امام در تهذیب الاصول ج 1 ص 325، این دو تعبیر را نمی پذیرد و اشکالی بر این دو تعبیر وارد می کنند و سپس تعبیر صحیحی را بیان می دارند. نظر امام این است که «ان النهی هل یکشف عن الفساد ام لا» آیا نهی از شیء ای کاشف از فساد است یا خیر؟

حضرت امام (ره) به این خاطر این عنوان را به کار بردند که تعابیر مرحوم نائینی و آخوند از نظر ایشان مردود است.

امام در جواب مرحوم آخوند که کلمه اقتضاء را به کار بردند، می فرماید: اقتضاء به معنای متفاهم عرفی در اینجا موجود نیست چون اقتضاء به معنای متفاهم عرفی به معنای تاثیر و تاثّر است اما در اینجا نهی که موثر در فساد نیست، نهی تاثیر در فساد ندارد پس نمی توان گفت نهی مقتضی فساد هست یا خیر! اگر بگوییم نهی مقتضی فساد است یا خیر به این معناست که یک نحوه تاثیر و تاثّر در آن وجود دارد. لذا مرحوم امام تعبیر مرحوم آخوند را نمی پذیرند.

امام خمینی (ره) تعبیر مرحوم نائینی را قبول نمی کند و می فرماید: وقتی دلالت گفته می شود بیشتر دلالت وضعیۀ لفظیه به ذهن می آید. حال آیا منظور از نهی فقط دلالات لفظیه است؟ مثل اینکه می گویند: با لباس حریر نمی توانیم نماز بخوانیم. در اینجا نهی است ولی این نهی حاصل اجماع است. شما که می گویید نهی دلالت بر فساد دارد یا خیر، این نهی بخش الفاظ را شامل می شود. پس تعبیر مرحوم نائینی ناظر بر دلالت لفظیه است و ادله لبّیه را شامل نمی شود و لذا نمی توانیم بگوییم آیا نهی دلالت بر فساد دارد یا خیر.

پس بهترین تعبیر آن است که به جای یدل و یقتضی کلمۀ یکشف را به کار ببریم به این صورت که آیا نهی کشف از فساد می کند یا خیر.

به نظر می رسد که تعبیر مرحوم آخوند ایرادی ندارد چنانچه تعبیر مرحوم نائینی هم خالی از اشکال است چون اینکه می گوییم آیا نهی اقتضاء فساد دارد یا خیر، این تعبیر ملازم با یک تاثیر و تاثّر است در عالم اعتبار، نه در عالم تکوین.

این اقتضایی که امام (ره) از آن صحبت می کند تاثیر و تاثر تکوینی است. در حالی که منظور ما از اقتضاء، عالم اعتبار است نه عالم تکوین.

تعبیر مرحوم نائینی نیز خالی از اشکال است چون این تعبیر در عالم عرف است برای اینکه مادۀ دلالت برای خصوص دلالت لفظیه وضع نشده است بلکه معنای مطلقی دارد و این معنای مطلق در درون خودش آن دلالت عقلیه را نیز دارد.

پس اگر مرحوم نائینی تعبیر دلالت را به کار می برد، این دلالت، به دلالت لفظیه وضع نشده است بلکه به یک امری وضع شده است که آن چیز یک امر مطلق است که در دل آن ملازمات عقلیه و ادله لبیه نیز هست.

البته تعبیر امام (ره) نیز جالب است که بگوییم امر به شیء آیا کشف از فساد شیء می کند یا خیر؟ ولی این دلیل نمی شود که تعابیر مرحوم آخوند و مرحوم نائینی اشکال داشته باشد.

پس هر سه تعبیر صحیح است.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-94-39.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-94-39.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *