درس خارج اصول 94-95 جلسه 38

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه سی و هشتم درس خارج اصول

بحث ما در مورد حکم تکلیفی خروج در باب اجتماع امر و نهی بود و اینکه کسی وارد مکان مغصوبه شده است مسلما بقاء در مکان غصبی حرام است حال سوال پیش می آید که خروج چه حکمی دارد؟ چند قول در این مساله بیان شد امروز قول آخر را بیان خواهیم کرد.

قول مرحوم آخوند

نظر مرحوم صاحب کفایه نزدیک به ثواب است. ایشان می فرماید اگر کسی به سوء اختیار وارد مکان غصبی شود، در اینجا به حکم عقل باید از مکان غصبی خارج شود. به علت اینکه  اگر امر دائر باشد بین بقاء انسان در مکان غصبی و خروج آن از مکان غصبی هر دو تالی فاسد دارد ولی خروج فسادش کمتر است و چون خروج از مکان غصبی اقل الفساد است بنابراین خروج اولویت دارد.

این خروج، وجوب شرعی ندارد ولی در عین حال حرام است و معصیت بر آن مترتب است. به این علت که نهی سابق بر آن جاری است. خطاب لا تغصب فراگیر است یعنی هم نسبت به ورود هم بقاء و هم خروج این حکم جاری است. بنابراین اثر معصیت به واسطه نهی سابق باقی است. بدیهی است که نهی فعلی در اینجا وجود ندارد چون قدرت بر امتثال و ترک حرام وجود ندارد.

بنابراین خروج از مکان غصبی واجب عقلی است و وجوب شرعی(نفسی و غیری) ندارد. ممکن است کسی بگوید در روایات آمده است الغصب مردودٌ، شیء غصبی باید برگردانده شود و این به معنای خروج از مکان غصبی است.

جوابش آن است که الغصب مردود، حکم جدید محسوب نمی شود بلکه تاکید حکم قبلی که لا تغصب باشد، است. پس معلوم می شود که خروج از مکان غصبی وجوب شرعی ندارد.

ممکن است کسی بگوید خروج از مکان غصبی وجوب غیری دارد به این صورت که خروج از مکان غصبی، مقدمۀ تخلص از حرام است. پس مقدمۀ واجب، واجب می شود.

جواب این قول نیز روشن است و آن این است که وجوب، وجوب مقدمی و غیری به حساب نمی آید چون خروج، مقدمه برای ترک بقاء نیست. مقدمۀ واجبی، واجب است که حلال باشد نه حرام.

ممکن است سائل بگوید که ممکن است خروج، از باب اولویت، واجب باشد. پاسخ این هم روشن است و آن این است که ما در مورد کسی بحث می کنیم که به سوء اختیار وارد مکان غصبی شده است و چون به سوء اختیار رفته است باید گرفتاری آن را نیز تحمل کند. پس معلوم می شود خروج از مکان غصبی واجب است به حکم عقل.

پس مرحوم آخوند می گوید: حکم تکلیفی خروج آن است که منهی عنه است به حکم سابق و ماموربه است به حکم عقل.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-94-38.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-94-38.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *