درس خارج اصول 94-95 جلسه 18

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه هجدهم درس خارج اصول

امر دیگر در باب اجتماع امر و نهی این است که ببینیم آیا نزاع اصلی در این بحث (جواز یا امتناع اجتماع امر و نهی) عمومیت دارد و تمام اقسام وجوب و حرمت را شامل می شود یا اینکه فقط وجوب و حرمت نفسی، عینی و تعیینی را شامل می شود؟

در اینجا مرحوم آخوند قائل به تعمیم است. ایشان معتقد است در این مساله همه اقسام وجوب و همه اقسام حرمت جریان دارد. مرحوم صاحب کفایه چند دلیل برای مدعای خویش ذکر می کنند:

ایشان می فرماید: دلیل اول عمومیت ملاک نزاع است. باید دید ملاک و مناط نزاع در بحث اجتماع امر و نهی چیست، بعد باید دید آیا آن ملاک و نزاع در همه اقسام وجوب و حرمت جریان دارد یا در بعضی از اقسام جریان دارد.

ملاک نزاع این است که آیا تعدد عنوان باعث تعدد معنون می شود یا خیر؟ حال تمام اقسام وجوب و حرمت را شامل می گردد. مانند صلاة در دار مغصوبه. صلّ، واجب عینی و لا تغصب، نهی نفسی است. حال اگر واجب تخییری باشد و نهی نیز تخییری باشد و اینها با هم جمع شوند دوباره همان ملاک نزاع در این مساله جاری است.

پس اولین دلیل بر اینکه نزاع در مانحن فیه شامل همه اقسام واجب و حرمت می شود، عمومیت ملاک نزاع است.

دلیل دوم مرحوم آخوند این است که امر و نهی مطلق است. در عنوان بحث می گوییم (اختلفو فی جواز الاختلاف الامر و النهی فی شیء واحد) این امر و نهی مطلق است. یعنی تمام اقسام وجوب و حرمت را شامل می گردد.

 پس از کلمه الامر و النهی مطلق می فهمیم و مشخص است که مقید به چیزی نشده است. بنابراین نزاع، همه اقسام حرمت و واجب را شامل  می شود.

دلیل سوم مرحوم آخوند عمومیت ادله است. آنهایی که قائل به اجتماع امر و نهی هستند ادله ای ذکر کردند و همچنین کسانی که قائل به امتناع اجتماع امر و نهی شدند، ادله ای ذکر کردند، ادله ای که این افراد ذکر کردند عمومیت دارد و همه اقسام وجوب و حرمت را در بر می گیرد.

پس به نظر می رسد کلام مرحوم آخوند در اینجا قابل دفاع است. بنابراین نزاع در اقسام امر و نهی اختصاص به بعضی از اقسام وجوب یا حرمت ندارد و همه اقسام را شامل می شود.

امرٌ

آیا در مساله اجتماع امر و نهی، وجوب مندوحه شرط است یا خیر؟

مندوحه شرط است به این معنا که آیا اجتماع امر و نهی در جایی مطرح می شود که مکان مباحی در اختیار مکلف باشد منتهی در مکان مباح نماز نخواند یا اینکه مندوحه شرط نیست، یعنی اینکه اگر مکان مباحی هم وجود داشته باشد و شخص در مکان غصبی نمازش را بخواند این بحث جریان دارد. پس چه محل مباحی باشد و چه نباشد این بحث مطرح است.

مرحوم آخوند می فرماید : مندوحه شرط نیست. چه مندوحه باشد و چه نباشد بحث اجتماع امر و نهی مطرح است.

صاحب فصول می گوید: در بحث اجتماع امر و نهی مندوحه شرط است. یعنی اینکه نماز در مکان غصبی خوانده شود در حالی که یک مکان مباحی نیز وجود داشته است. در واقع یک مفر و محل فراری وجود داشته باشد ولی اگر محل مباحی وجود نداشته باشد و غیر از مکان غصبی نتوان نماز خواند از محل بحث خارج است.

میرزای قمی می فرماید: اگر نزاع، نزاع صغروی باشد مندوحه شرط است و اگر نزاع، نزاع کبروی باشد مندوحه شرط نیست. که در آینده به آن می پردازیم.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-94-18.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-94-18.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *