درس خارج اصول 94-95 جلسه 15

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه پانزدهم درس خارج اصول

بحثمان در باب اجتماع امر و نهی بود

مثالش صلاة در دار غصبی است از یک جهت امر به صلاة است و از جهت دیگر نهی از غصب است. حال آیا اجتماع امر و نهی جایز است یا خیر؟

بیان شد که سه قول در مساله وجود دارد: 1- جواز مطلقا 2- امتناع مطلقا 3- تمایز بین عقل و عرف، عقلا اجتماع جایز نیست ولی عرفا جایز است.

نظر صاحب کفایه:

ایشان قول دوم را اختیار نموده و فرمودند امر و نهی اجتماعش جایز نیست. مرحوم آخوند قبل از اینکه وارد بحث اجتماع امر و نهی در کفایه شوند چند امر را ذکر می کنند که از جمله آنها معنا و مفهوم «امر واحد» در جمله « اختلفو فی جواز اجتماع امر و نهی فی امر واحد» است. آیا مقصود از واحد، واحد شخصی است یا جنسی یا نوعی؟

مرحوم صاحب فصول می فرماید: مقصود از واحد، واحد شخصی است.

مرحوم آخوند نظر صاحب فصول را قبول نمی کند و می فرماید: مقصود از واحد اعم از واحد شخصی، نوعی و جنسی است.

ما یک تعبیری داریم به نام واحد جنسی و واحد نوعی و تعبیر دیگری داریم به نام واحد بالجنس و واحد بالنوع. مرحوم آخوند می فرماید: کلمۀ واحد در بحث اجتماع امر و نهی، واحد بالجنس و واحد بالنوع را خارج می کند نه واحد جنسی و نوعی.

واحد حقیقی و مجازی

واحد حقیقی آن است که اسناد و نسبت وحدت به واحد به اسناد حقیقی (موضوع له) باشد.

واحد مجازی آن است که اسناد و نسبت وحدت به واحد، اضافی و نسبی است و غیر ما هو له است و در این صورت صفت به حال متعلق موصوف می شود.

هر کدام از واحدها اقسامی دارند، واحد حقیقی بر سه قسم است، واحد شخصی مثل زید، واحد نوعی، مثل انسان و واحد جنسی، مثل حیوان.

واحد مجازی بر دو قسم است:

1- واحد بالنوع، مثل عرب و عجم که نوع آنها یکی است ولی واقعا متفاوتند، پس واحد در واحد بالنوع به نحو مجاز به صنف استناد داده شده است. پس صفت به حال متعلق موصوف است و لذا واحد مجازی  می شود و

2- واحد بالجنس، مانند غنم و ابل ، غنم و ابل واحد جنسی هستند، جنس آنها واحد است ولی حقیقت آنها دو چیز است در اینجا نیز صفت متعلق به موصوف است.

بنابراین در این عبارت که گفته شد اختلفوا فی جواز اجتماع الامر و النهی و واحد، باید بررسی شود که منظور از واحد چیست؟

حقیقت این است که منظور از واحد در اینجا واحد حقیقی است اعم از اینکه شخصی باشد یا نوعی یا جنسی. در اینصورت واحد بالنوع و واحد بالجنس از عنوان بحث خارج است.

مرحوم صاحب فصول فرموده بود، منظور از واحد واحد شخصی است و واحد جنسی و واحد نوعی را شامل نمی شود ولی مرحوم آخوند می فرماید: مقصود از واحد، واحد حقیقی است که واحد شخصی، نوعی و جنسی را شامل می شود. و فقط دو واحد مجازی را شامل نمی شود.

وقتی می گویید الغنم و الابل واحدان، در انیجا واحد جنسی است وقتی می گوییدزید و بکر واحدان در اینجا واحد نوعی است یعنی هر دو انسانند و گاهی می گویید زید واحد، در اینجا واحد شخصی است.

پس در این بحث منظور از واحد حقیقی است و واحد شخصی و نوعی و جنسی را شامل می شود.

مرحوم آخوند می فرماید: در اجتماع امر و نهی در واحد حقیقی (اعم از شخصی و نوعی و جنسی)،  ممکن نیست. اما اجتماع امر و نهی در واحد بالنوع و بالجنس که مجازی است اشکالی ندارد. مانند سجده که هم برای خدا و هم برای بت ها به کار می رود منتهی یک نوعش حرام و یک نوعش حلال است. هر دو سجده است ولی در اینجا واحد بالنوع است و هر کدام مصداق خودش را دارد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-94-15.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-94-15.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *