درس خارج اصول 93-94 جلسه 23

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه بیست و سوم درس خارج اصول

پیرو مباحث گذشته بیان شد مرحوم محقق ایروانی (ره) از جهت دیگری اشکال را مطرح نمودند و فرمودند: امر غیری ممکن نیست عبادی باشد.

توضیح ذلک: یک شیءای یا مقدمه هست یا مقدمه نیست. اگر مقدمه نیست در آن صورت قابلیت تعلق به امر غیری را نخواهد شد، و اگر مقدمه هست در این صورت متعاقب آن توسط ذی المقدمه حاصل می شود و نیاز به قصد قربت نیست.

لیکن اشکال در اینجاست که در طهارات ثلاث اگر مقدمّیت ندارد چرا امر غیری به آن تعلق گرفته است؟ و اگر مقدمیت دارد با حصول غسلات و مسحات مقدمه حاصل می شود.

مرحوم ایروانی توجیهی نموده و فرموده است مقدمات واجب بر دو قسم است. یک قسم مقدماتی هستند که تقیّد به آنها در خود واجب دخالت ندارد، قسم دیگر مقدماتی هستند که تقید به آنها در واجب دخیل هستند.

مثال قسم اول: تحقق صعود بر سطع موقوف بر نصب نردبان است، لکن تقید به نصب نردبان در صعود بر سطح اخذ نشده است.

در این قسم اشکالی نیست، اشکال در مقدماتی است که تحقّق آنها در ذی المقدمه اخذ شده است مثل وضو و غسل.

البته نسبت وضو با نماز مانند نصب نردبان با صعود بر سطح نیست، چون صعود بر سطح تقید به نصب نردبان ندارد. اما در مانحن فیه مولا نمازی را می خواهد که مقید به وضو و غسل باشد. پس در واجبات غیری و مقدمی مثل طهارات ثلاث تقید به اینها در خود ذی المقدمه اخذ شده است. یعنی مولا نمازی را می خواهد که تقید به طهارات ثلاث دارد. اما صعود بر سطح تقیّد به نصب نردبان ندارد. این طور نیست که بگویید صعود بر سطحی را می خواهند که مقید بر نصب نردبان باشد. ولی در نماز، نمازی را می خواهند که مقید بر طهارات ثلاث باشد.

در این صورت این قسم از مقدمات علاوه بر توقف واجب بر وجود این ها، تقید به این ها نیز مأخوذ در واجب است. در نصب نردبان وجود صعود بر سطح متوقف بر نصب نردبان است، اما تقیّد به نصب نردبان مأخوذ بر ذی المقدمه که صعود بر سطح باشد، نیست.

بنابراین مقدماتی مثل طهارات ثلاث این خصوصیت را دارند.

پس امر مرکبی که مقید به قیودی عبادی باشد، مقتضای عبادیتش این است که تمام اجزا و تمام تقیداً و ضرورتاً باید به وجه قربت اداء شوند. پس واجب به این معنا می شود که هم اجزاء خارجیه دارد مانند رکوع و سجده و هم اجزاء عقلیه دارد.

مرحوم محقق ایروانی می گوید : اجزاء خارجیه باید با قصد قربت اتیان شود و همچنین تقیدات این اجزاء به اموری باید با قصد قربت باشد.

البته اتیان تقیدات به قصد قربت امکان ندارد مگر اینکه قیود نیز به قصد قربت اتیان شوند.

مثلا ما وقتی می توانیم تقید نماز را به استقبال قبله با قصد قربت بیاوریم که استقبال قبله نیز با قصد قربت آورده شود. چون معقول نیست که تقید نماز به استقبال قبله عبادی باشد اما خود استقبال به قبله عبادی نباشد.

سپس ایشان می فرماید: ممکن نیست تقید نماز به طهارات ثلاث عبادی گردد مگر اینکه اجزاء نیز عبادی آورده شود.

اشکال مهمی که در اینجا وجود دارد این است که تقیدی که فرمودند حتما باید عبادی باشد از کجا آمده است؟ باید مقدار دلالت دلیل دانسته شود. مثلا اگر دلیلی اقامه شود که نماز باید به قصد قربت انجام شود این دلیل کفایت نمی کند که ثابت کند تقیدات نیز به قصد قربت آورده شود. چون دلالت دلیل مضیّق است. مگر اینکه آن تقید داخل در معنای نماز باشد. اگر فرض شده که نماز و عنوان نماز مقوّم بر تقید نیست. یعنی چه تقیّد باشد چه تقیّد نباشد عنوان نماز بر آن صدق می کند. چه شما نماز مقید به طهارت ثلاث بخوانید چه نخوانید، عنوان صلاة بر آن صادق است. ما از جهت اینکه نماز عبادیت دارد نمی توانیم این معنا را کشف کنیم که آن تقیدات نیز عبادیت داشته باشد.

مثلا نماز مقید به عدم وقوع به چیزی است که ماکول اللحم نباشد، اگر دلیلی واقع شود که نماز باید به قصد قربت آورده شود. این مطلب را اثبات نمی کند که عدم وقوع نماز در ما لا یاکل لحمه باید به قصد قربت باشد.

پس دلیل به آن اندازه توسعه ندارد که عبادیت تقیدات را نیز شامل شود. بر فرض هم دلیل تمام باشد، مثلا اجماع داشته باشم که در نماز هم اجزاء خارجی هم اجزاء عقلی، به وجه قربت آورده شود، در اینجا تقید که جزء عقلی است مأخوذ در نماز باشد. این تقید مدخلیت در نماز داشته باشد. حاصل مطلب این است که در تمام تقیدات محصل تقید، نسبت به تقیدی که جزء عقلی و تحلیلی نماز است مقدمه وجوبیه می شود، در این صورت باید ببینیم بین عبادیت ذی المقدمه و عبادیت مقدمه ملازمه وجود دارد یا خیر؟آیا این ملازمه را می توان ثابت کرد؟

به عبارت دیگر حصول خارجی تقید با وضو است اگر تقید به ذی المقدمه عبادی شد چه دلیلی وجود دارد که مقدمه نیز عبادی باشد؟ چه تلازمی بین عبادیت ذی المقدمه و عبادیت مقدمه وجود دارد؟لذا کلام مرحوم محقق ایروانی خالی از اشکال نیست.

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/01/Usol-93-23.pdf[/QR]

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/10/osoul-93-23.mp3[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *