درس خارج اصول 92-93 جلسه 140

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه صد و چهلم درس خارج اصول

بحث ما در رابطه با تقسیمات مقدّمۀ واجب بود، که گفتیم در یک تقسیم، مقدّمه، دارای چهار قسم است:

  1. مقدّمۀ وجود؛
  2. مقدّمه صحّت؛
  3. مقدّمه وجوب؛
  4. مقدّمه علمیّه.

تداخل مقدّمات وجود و صحّت

مرحوم آخوند و برخی دیگر از بزرگان می‌فرمایند: دو قسم اوّل از مقدّمه؛ یعنی مقدّمۀ وجود و مقدّمۀ صحت، یک قسم محسوب می‌شوند و در هم متداخل می‌باشند؛ بدین نحو که در حقیقت، طهارات ثلاث در وجود عملِ عبادیِ صحیح نقش دارد فارغ از این که صحیحی باشیم یا اعمی؛ زیرا اگر صحیحی باشیم صلاۀ صحیح مقصود خواهد بود و اعتقاد اعمی‌ها بر این است که موضوعٌ له و مسمّای صلاۀ اعم است، امّا مأمورٌ به، صلاۀ صحیح است و شارع از ما صلاۀ صحیح را مطالبه نموده است، که در این صورت اعمّی یا صحیحی بودن فرقی ندارد، لذا وضو، غسل، تیمم در ایجاد صلاۀ نقش دارد والاّ فلا، لذا مقدّمۀ صحت همان مقدمۀ وجود است، که البته در محل نزاع هم داخل است. این قول منطقی و صحیح است.

خروج مقدّمات وجوب و علم از محل نزاع

در مقدّمه سوم (مقدّمه وجوب) اشکالی وارد است و آن این است که در باب مقدّمۀ واجب باید به دنبال ملازمه بود؛ یعنی ما به دنبال این هستیم که ببینیم به اعتبار وجوب ذی‌المقدّمه آیا آن مقدّمه واجب است یا خیر؟ از این رو، در بحث مقدّمۀ واجب، وجوب ذوالمقدّمه به مقدّمه سرایت می‌کند، و همانگونه که ذوالمقدّمه واجب است مقدّمه نیز واجب خواهد بود؛ یعنی وجوب مقدّمه تبعی و غیری است، امّا در مانحن فیه؛ یعنی مقدّمه وجوب، مسأله بر عکس است و با وجود مقدّمه؛ یعنی استطاعت، تازه ذوالمقدّمه؛ یعنی حج، واجب می‌گردد، امّا آیا مقدّمه واجب است؟ در صورت وجوب، تحصیل حاصل خواهد بود. بنابراین، بحث مقدّمۀ وجوب، خارج از محل نزاع است.

 اما مقدّمۀ علمیّه نیز از محل بحث خارج است، چون وجوب مقدّمه علمی به حکم عقل است؛ یعنی به حکم عقل به چهار طرف نماز می‌خوانیم، در حالی که در بحث مقدّمۀ واجب بحث از حکم شرعی می‌کنیم، اما در مانحن فیه وجوب مولوی شرعی در میان نیست و وجوب عقلی مطرح است و به همین جهت است که در مسأله وجوب فحص از دلیل و یأس از آن در شبهات حکمیّه، قبح عقاب بلا بیان مطرح می‌شود و وقتی علم اجمالی داریم، در آن صورت قائل به  احتیاط می‌شویم و دیگر مسألۀ ملازمه (مقدّمه و ذی‌المقدّمه) موضوعیّت نخواهد داشت، لذا در این مثال علم اجمالی بر این نکته استوار است که یکی از چهار طرف، قبله واقعی است و اشتغال یقینی نیازمند فراغ یقینی است و لذا این حکم، عقلی است و در این صورت از محل بحث خارج است.

بنابراین، در تقسیمات ذکر شده نمی­توان مقدّمۀ علمیّه را جزو موارد نزاع و محل بحث به حساب آورد، بلکه خارج از محل بحث است، لذا دو قسم اوّل؛ یعنی (مقدّمۀ وجود و مقدّمۀ صحّت) داخل در بحث خواهد بود، امّا دو قسم اخیر؛ یعنی (مقدّمه وجود و مقدّمه علمی) از محل بحث خارج است.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-92-140.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-92-140.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *