درس خارج اصول 92-93 جلسه 110

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه صد و دهم درس خارج اصول

تحقق چند وجود در یک فعل

بحث به این‌جا رسید که اگر متعلّق به وجودات متعدده در یک دفعه اتیان شد، مصداق امتثال در این صورت چیست؟ آیا چند وجود در یک دفعه تحقّق پیدا می‌کند؟ مثلاً کسی که سینی به دست می‌گیرد و چند نوع غذا تحویل می‌دهد، مصداق امتثال او چیست؟ آیا یک امتثال محسوب می‌شود یا چند امتثال؟

در مسأله سه قول وجود دارد:

  1. در این صورت، امتثال تابع قصد فاعل است؛ یعنی آنچه را که انسان قصد کند، همان می‌تواند تحقّق بخش امتثال باشد.

اشکال این قول، آن است که به چه ملاکی می‌توانیم امتثال را به قصد فاعل تعیین کنیم؟ در این که تأثیر قصد و نیت فاعل به عنوان مصداق مأمورٌ به به حساب بیاید دلیلی نداریم، چون ملاک و مناط معلوم نیست؛ پس این قول مخدوش است.

  1. این قول منسوب به آقا ضیاء است که فرموده‌اند: مجموع وجودات، یک امتثال محسوب می‌شود؛ یعنی مجموع وجودات مساوی می‌شود با طبیعت.

این نظر هم مخدوش است، چون متعلّق به لحاظ وجود طبیعت است؛ و طبیعت به تکثر افراد، متکثر می‌شود؛ زیرا هر فردی، هم وجود فرد است و هم وجود طبیعت و این­طور نیست که طبیعت هم برای وجود واحد باشد و هم طبیعت مجموع وجودات،  هر فردی وجود طبیعت است و مرتبط به فرد دیگر نیست، لذا این نظریه هم مخدوش است.

  1. این قول منسوب به آیت‌الله بروجردی; است که فرموده‌اند: هر یک از این وجودات به صورت جداگانه امتثال امر مولا محسوب می‌شود؛ یعنی هر بار یک امتثال واقع می‌شود. نظر مرحوم بروجردی با نظرات قبلی فرق دارد، چون در نظر قبلی تمام افراد در یک دفعه حاصل شده و امر مولا به نحو عام مجموعی، امتثال می‌شود، ولی بنا بر نظر مرحوم بروجردی هر کدام تک تک حاصل شده و امر مولا به نحو عام استغراقی، امتثال می‌شود.

بر این نظریه هم ایراد وارد است و آن این که، امر، واحد است و غرض مولا هم واحد است. امر واحد، اطاعت واحد می‌خواهد و در صورتی تعدّد اطاعت است که امر متعدّد باشد. حال که امر واحد است، چه طور اطاعت عبد متعدّد می‌شود؟ به تعبیر دیگر، اطاعت، تابع امر است و حتی معصیت هم تابع امر است. ملاک تعدّد و وحدت طاعت و معصیت همان تعدّد و وحدت امر است. بنابراین، کلام مرحوم بروجردی نیز مخدوش است.

اما اگر قائل شویم که یکی از آن‌ها امتثال است و بقیه جایگزین، آن وقت اشکال پیش می‌آید که اگر یک فرد معین بخواهد مصداق امتثال در میان این افراد واقع شود، ترجیح بلامرجّح است؛ پس امتثال محقّق شده، و غرض مولا نیز حاصل شده است، امّا معلوم نیست غرض مولا بر کدام یک از این افراد منطبق است. بنابراین، هیچ­کدام از این اقوال سه گانه و فرض آخر قابل قبول نیست.

ان شاءالله در بحث اجزاء راه حلی برای این مسأله بیان خواهیم کرد.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-92-110.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/12/osoul-92-110.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *