درس خارج اصول 91-92 جلسه 34

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه سی و چهارم درس خارج اصول

نگرش­های مانع فهم

  1. زینت یافتن مسائلی برای انسان

یعنی بعضی از امور باعث می­شود حق، باطل جلوه دهد یا باطل، به صورت حق خودش را نشان دهد این نکته در آیات و روایات بیان شده است:

فَرِيقًا هَدَى‏ وَ فَرِيقًا حَقَّ عَلَيهِْمُ الضَّلَالَةُ إِنَّهُمُ اتخََّذُواْ الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ مِن دُونِ اللَّهِ وَ يحَْسَبُونَ أَنهَُّم مُّهْتَدُون

گروهى را هدايت كرد و گروهى گمراهى بر ايشان محقق شد، زيرا آنان شياطين را به جاى خدا سرپرست گرفتند و مى‏پندارند كه هدايت شده‏اند.

پس معلوم می­شود گاهی فهم درست، به واسطۀ تزئین شدن اموری برای انسان حاصل نمی­شود فرقی بین امور نمی‌کند هر امری مانند اعتقادات رایج در جامعه، فرهنگ جامعه، همرنگی با جامعه اگر برای انسان تزئین شود باعث اخلال در فهم صحیح می­شود.

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُم بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمَالاً الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيهُمْ فىِ الحْيَوةِ الدُّنْيَا وَ هُمْ يحْسَبُونَ أَنهُّمْ يحْسِنُونَ صُنْعًا

بگو آيا شما را از آنهايى كه از جهت عمل زيانكارترند خبر دهيم. همان كسان كه كوشش ايشان در زندگى اين دنيا تلف شده و پندارند كه رفتار نيكو دارند.

پس یکی از موانع فهم انسان از نگاه قرآن و از منظر سنت تزئین یافتن امور است. اینجاست که تنها تقوا می‌تواند لایه‌های زیرین معنایی را برای ما روشن سازد. خوارج نفی حکومت می­کردند و می‌گفتند ان الحکم الا لله. فقط خدا حاکم است. نمی­دانستند لا یجری الامور الا باسبابها، هیچ امری در عالم خارج تحقق پیدا نمی‌کند مگر با اسبابش. مسبب الاسباب خدا ست. به خاطر مقاصد فاسدی که داشتند این آیه را به نفع خودشان توجیه می­کردند.

  1. پیش فرض­های ظنی و پنداری در حصول فهم

پیش فرض­های ظنی و پنداری را در فهم آیات دخالت دهیم باعث اخلال در فهم می­شود ان الظن لا یغنی عن الحق شیئاء تبعیت از ظن انسان را به حقیقت نمی­رساند چون پیش فرضش پایه و اساس ندارد.

ملاکات و معیارهای فهم صحیح

  1. آشنایی با زبان قرآن

منظور از زبان قرآن یا قواعد ادبی است یا سبک وحی. فهم سبک در فهم معنای آیات قرآن مهم است. کتاب فصلت آیاته قرآناً عربیاً لقوم یعلمون. در درجه نخست برای فهم قرآن دانستن قواعد ادبی لازم است و در درجه بعد سبک کلام وحی را باید دانست مثلاً به شیوه محاورات زمان نزول قرآن باید اشراف داشت.

  1. تفسیر آیات با توجه به آیات دیگر و روایات

آیات قرآن دارای عمومات و مطلقاتی است که به واسطه روایات می­توانند تخصیص بخورد لذا قرآن دارای محکمات و متشابهات است. به آیات محکمات ام الکتاب گفته می­شود یک علتش این است که مرجعیت در تفسیر است یعنی تفسیر متشابهات به وسیله محکمات است. نمی­توان آیه­ای را بدون توجه به آیه­ای دیگر یا روایات معنا کرد. اگر آیه­ای بدون در نظر گرفتن آیات و روایات معنا شود فهم درستی صورت نمی­گیرد.

  1. لحاظ نمودن منزلت و مقام پیامبر و امام معصوم

در فهم آیه باید بدانیم شأن و منزلت گوینده این کلام چیست اگر گوینده پیامبر باشد از قوۀ قدسیه الهیه، عصمت و علم لدنی برخوردار است.

شأن و منزلت و مقام پیامبر و ائمه به این است که بدانیم آنها بر خلاف قرآن حرف نمی­زنند فهم درست در کلام معصومین زمانی صورت می­گیرد که مقام و منزلت ائمه معصومین به عنوان پیش­فرض قرار گیرد.

  1. در نظر داشتن وحدت سیاق

مرحوم علامه طباطبائی راجع به این مورد به صورت مبسوط اشاره کرده است. جمعی از آیات، سیاق خاصی دارند. نمی­توان به یک آیه‌ای تمسک کرد و آیه دیگر را کنار گذاشت، پس در نظر داشتن وحدت سیاق ما را در فهم آیات قرآن کمک می­کند.

  1. توجه به قرائن و ترتیب نزول

قرائن قرآن یا متصل است یا منفصل. قرینه‌ها به فهم درست آیات کمک می­کنند و همچنین ترتیب نزول قرآن باعث فهم بهتر و دقیق‌تر قرآن می­شوند مثلاً آیاتی که در مکه نازل شده است بیشتر جنبه فردی داشت و آیاتی که در مدینه نازل شده است جنبۀ اجتماعی، حکومتی و سیاسی داشته است یا شان نزول برخی از آیات براساس وقایع دوران اواخر عمر پیامبر6 نازل شده است.

بنابر این، موارد مذکور جزء ملاکات فهم است. و دو عامل در غلبه بر موانع فهم موثر است: تقوا و ایجاد اعتدال در قوای درونی انسان.

لذا موانع فهم و نیز ملاکات فهم به ما نشان می­دهد که ما بدون در نظر گرفتن شرایط ضروری فهم نمی­توانیم به معنای متن دست پیدا کنیم.

دانلود فایل صوتی از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/07/osoul-91-34.mp3[/QR]

دانلود پی دی اف از طریق بارکد

[QR size=”150×150″ link=”yes”]http://www.m-h-mokhtari.com/wp-content/uploads/2016/07/Usol-91-34.pdf[/QR]

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *